Boek 6 Artikel 265 (6:265 BW)

Wanneer u een overeenkomst mag ontbinden

Iedere tekortkoming van een partij in de nakoming van een van haar verbintenissen geeft aan de wederpartij de bevoegdheid om de overeenkomst geheel of gedeeltelijk te ontbinden, tenzij de tekortkoming, gezien haar bijzondere aard of geringe betekenis, deze ontbinding met haar gevolgen niet rechtvaardigt.
Voor zover nakoming niet blijvend of tijdelijk onmogelijk is, ontstaat de bevoegdheid tot ontbinding pas, wanneer de schuldenaar in verzuim is.

Toelichting

Dit is het artikel waarmee u van een overeenkomst af komt als de ander zijn afspraak niet nakomt. Iedere tekortkoming geeft in beginsel de bevoegdheid om geheel of gedeeltelijk te ontbinden. Daarop bestaat één uitzondering, en er geldt in de meeste gevallen één extra voorwaarde: verzuim.

Iedere tekortkoming volstaat

Een tekortkoming is elk achterblijven bij wat is afgesproken: te laat, niet, of niet goed. Of de ander er schuld aan heeft, doet voor de ontbinding niet ter zake. Toerekenbaarheid is wél vereist voor schadevergoeding, maar niet voor ontbinding. Ook bij overmacht aan de kant van de leverancier kunt u dus ontbinden, al krijgt u dan geen schadevergoeding.

De uitzondering voor een geringe tekortkoming

Ontbinding blijft achterwege als de tekortkoming, gezien haar bijzondere aard of geringe betekenis, de ontbinding met haar gevolgen niet rechtvaardigt. Het gaat om een uitzondering, niet om een extra eis die u moet bewijzen: het is aan de tekortschietende partij om zich hierop te beroepen en uit te leggen waarom ontbinding te ver gaat.

Bij die weging telt mee hoe zwaar het gebrek weegt, wat de gevolgen van ontbinding zijn en of herstel eenvoudig mogelijk was geweest. Een kras op een deurpost rechtvaardigt geen ontbinding van een verbouwing; een keuken die niet functioneert, doet dat wel.

Meestal is verzuim nodig

Zolang nakoming nog wel mogelijk is, blijvend noch tijdelijk uitgesloten, krijgt u pas de bevoegdheid te ontbinden zodra de schuldenaar in verzuim verkeert. Verzuim is de toestand waarin iemand te laat is en waarin de wet extra bevoegdheden geeft. Meestal treedt het pas in na een ingebrekestelling: een schriftelijke aanmaning met een redelijke termijn om alsnog na te komen.

In een aantal gevallen treedt verzuim van rechtswege in, bijvoorbeeld bij een fatale termijn of wanneer de schuldenaar laat weten dat hij niet zal nakomen. Is nakoming onmogelijk geworden, dan hebt u helemaal geen verzuim nodig en kunt u meteen ontbinden.

Geheel of gedeeltelijk

U hoeft niet alles overboord te gooien. Gedeeltelijke ontbinding leidt tot een evenredige vermindering van de wederzijdse prestaties, zoals artikel 6:270 BW bepaalt. Bij een gedeeltelijk geslaagde verbouwing kunt u dus het gebrekkige deel ontbinden en de prijs verlagen, in plaats van het hele werk terug te draaien.

Een voorbeeld. Een keukenleverancier levert een keuken waarvan de werkbladen zijn beschadigd en de afzuiging ontbreekt. De klant stuurt een aanmaning met veertien dagen om het op te lossen. Gebeurt er niets, dan is de leverancier in verzuim en kan de klant ontbinden, of alleen het gebrekkige deel ontbinden en de prijs verminderen.

In de praktijk

Werk in deze volgorde: benoem de tekortkoming, stel schriftelijk een redelijke termijn, en ontbind pas daarna. Bewaar alles. Overweeg of gedeeltelijke ontbinding u beter uitkomt dan volledige, zeker als u het geleverde deel wilt houden. Ontbinden doet u met een schriftelijke verklaring, zoals artikel 6:267 BW aangeeft, en naast ontbinding kunt u schadevergoeding vorderen als de tekortkoming toerekenbaar is.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Relevante jurisprudentie

Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.

Wie moet stellen dat ontbinding niet gerechtvaardigd is?

Hoge Raad · 2000-02-04 · ECLI:NL:HR:2000:AA4728

Bij de koop van de aandelen in een holdingmaatschappij vorderde de koper ontbinding omdat de verkopers waren tekortgeschoten in de overeengekomen garanties. De Hoge Raad oordeelt dat uit de bewoordingen en de ontstaansgeschiedenis van artikel 6:265 BW volgt dat een vordering tot ontbinding bij een tekortkoming toewijsbaar is, tenzij de bijzondere aard of de geringe betekenis van die tekortkoming daaraan in de weg staat. Het is aan de partij die zich daarop beroept om de daarvoor benodigde omstandigheden te stellen en zo nodig te bewijzen. Ook verwerpt de Hoge Raad de opvatting dat ontbinding niet gerechtvaardigd zou zijn zodra er minder bezwaarlijke mogelijkheden van redres bestaan.
Welke tekortkoming rechtvaardigt ontbinding?

Hoge Raad · 2018-09-28 · ECLI:NL:HR:2018:1810

In antwoord op prejudiciële vragen legt de Hoge Raad uit hoe artikel 6:265 lid 1 BW moet worden toegepast. De hoofdregel en de tenzij-bepaling drukken samen één materiële regel uit: alleen een tekortkoming van voldoende gewicht rechtvaardigt ontbinding. Bij die beoordeling moet de rechter alle omstandigheden van het geval betrekken en niet alleen de in de wet genoemde gezichtspunten. Voor de ontbinding van de huur van sociale woonruimte gelden geen bijzondere eisen; wel kunnen omstandigheden zoals het woonbelang van de huurder meewegen.
Tenzij-toets bij een huurschuld die door beslag ontstaat

Hoge Raad · 2022-06-24 · ECLI:NL:HR:2022:931

Een verhuurder legde voor een oude huurschuld beslag op de huurtoeslag van de huurder, waardoor de huurder de lopende huurtermijnen niet meer kon betalen en een nieuwe achterstand ontstond. De Hoge Raad oordeelt dat bij de beoordeling van een vordering tot ontbinding moet worden meegewogen of die nieuwe huurschuld een tekortkoming is die, gezien haar bijzondere aard of geringe betekenis, de ontbinding met haar gevolgen niet rechtvaardigt. De uitspraak laat zien dat ook het eigen handelen van de schuldeiser bij de tenzij-toets van artikel 6:265 BW betrokken moet worden.

Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.

Wettekst