Boek 6 Artikel 41 (6:41 BW)

Wie een zaak moet leveren, moet weten waar dat moet gebeuren. Hebben partijen daarover niets geregeld, dan geeft dit artikel de aanvullende regel. Voor een individueel bepaalde zaak is dat de plaats waar zij zich bevond toen de verbintenis ontstond. Voor een zaak die alleen naar de soort is bepaald, is dat de plaats waar de schuldenaar zijn beroep of bedrijf uitoefent, of anders zijn woonplaats.

De hoofdgedachte: halen, niet brengen

Beide regels komen erop neer dat de schuldeiser in beginsel moet komen halen. De schuldenaar hoeft de zaak niet naar de andere kant van het land te brengen als daarover niets is afgesproken. Dat heeft gevolgen voor de kosten van vervoer, voor het risico onderweg en voor de vraag wanneer er is nagekomen.

• Individueel bepaalde zaak. Denk aan een specifieke machine of een bepaald schilderij: bepalend is waar die lag bij het ontstaan van de verbintenis.
• Soortzaak. Denk aan een hoeveelheid materiaal: bepalend is waar de schuldenaar zijn bedrijf uitoefent.

- Geen bedrijf. Ontbreekt een beroeps- of bedrijfsuitoefening, dan geldt zijn woonplaats.

Waarom de plaats zoveel uitmaakt

De plaats van nakoming bepaalt wie het transport regelt en betaalt, en vaak ook vanaf welk moment de zaak voor risico van de ontvanger komt. Zij speelt bovendien een rol bij de vraag of er tijdig is nagekomen. Met klaarzetten alleen is de verbintenis nog niet nagekomen: de schuldenaar moet de zaak op die plaats gereed houden én de aflevering werkelijk aanbieden. Pas dan mag van de schuldeiser worden verlangd dat hij haar in ontvangst neemt, en pas dan kan het uitblijven daarvan hem worden tegengeworpen.

Een voorbeeld. Een ondernemer koopt een tweedehands heftruck die bij de verkoper op het terrein staat. Is over de plaats van levering niets afgesproken, dan moet hij die zelf komen ophalen en zelf het vervoer regelen. Gaat het om vijf pallets standaardmateriaal, dan is de plaats waar de leverancier zijn bedrijf uitoefent bepalend; ook dan is bezorgen geen automatisme.

Afspraken en gewoonte gaan voor

Deze regeling is aanvullend. Elke afspraak over de plaats van levering gaat voor, en die staat vaak in de offerte of in de algemene voorwaarden. Ook uit gewoonte in een branche of uit de aard van de overeenkomst kan iets anders volgen; bij bezorgdiensten is bezorgen nu eenmaal de kern van de afspraak. Bij consumentenkoop gelden bovendien eigen regels over aflevering.

In de praktijk

Zet in de opdrachtbevestiging waar wordt geleverd, wie het vervoer regelt, wie de kosten draagt en vanaf welk moment het risico overgaat. Dat zijn vier korte zinnen die veel geschillen voorkomen. Moet u zelf ophalen, maak dan een afspraak over het tijdstip en controleer de zaak bij het laden; wat u daarna onderweg beschadigt, is in beginsel uw eigen probleem.