Boek 6 Artikel 20 (6:20 BW)

Bij een alternatieve verbintenis kan er van alles gebeuren voordat er is gekozen. Een van de mogelijke prestaties kan onuitvoerbaar worden: het te leveren voorwerp gaat verloren, of het werk kan niet meer worden uitgevoerd. Dit artikel bepaalt dat zoiets het keuzerecht niet wegneemt, en trekt tegelijk een grens voor de schuldenaar: hij mag zich niet met een keuze voor het onmogelijke van zijn verplichting afmaken.

Het keuzerecht blijft

Het eerste lid is algemeen geformuleerd: de onmogelijkheid van een of meer prestaties doet geen afbreuk aan de bevoegdheid om te kiezen, wie die bevoegdheid ook heeft. Het tweede lid maakt alleen een uitzondering voor de schuldenaar.

De grens voor de schuldenaar

Het tweede lid beperkt de schuldenaar die zelf mag kiezen: een prestatie die niet meer kan worden verricht, is voor hem in beginsel geen geldige keuze. Hij moet dus een prestatie aanwijzen die nog uitvoerbaar is. Op die regel bestaan twee uitzonderingen:

• De onmogelijkheid komt uit de koker van de schuldeiser. Is de oorzaak aan hem toe te rekenen, dan mag de schuldenaar die prestatie wel kiezen.

- De schuldeiser stemt in. Gaat hij akkoord met de keuze voor het onmogelijke, dan is dat zijn goed recht.

De uitzonderingen toegepast

Heeft de schuldeiser bijvoorbeeld zelf de zaak beschadigd die geleverd had moeten worden, dan hoeft de schuldenaar niet alsnog de andere variant te leveren.

Een voorbeeld. Een verkoper mag kiezen tussen het leveren van een specifieke tweedehands machine en het leveren van een gelijkwaardige nieuwe. Staat die tweedehands machine al bij de koper voor een proefopstelling en maakt de koper haar zelf onbruikbaar, dan is de onmogelijkheid aan hem toe te rekenen en kan de verkoper toch voor die machine kiezen, met als gevolg dat hij niet meer hoeft te leveren. Is de machine verloren gegaan door een oorzaak die de koper niet is aan te rekenen, dan blijft alleen de nieuwe machine over.

In de praktijk

Gaat een van de varianten verloren, meld dat dan meteen aan de wederpartij en leg vast hoe het is gekomen. De oorzaak bepaalt namelijk wie het risico draagt en of de keuze voor de weggevallen variant nog openstaat. Ligt de keuze bij uzelf, dan kunt u die gewoon uitbrengen; dat de ander zwijgt, doet daar niets aan af. Ligt zij bij de wederpartij en blijft die stilzitten, dan stelt u juist haar een redelijke termijn: kiest zij daarbinnen niet, dan verschuift de bevoegdheid naar u. Dat regelt artikel 6:19 BW, met dien verstande dat die verschuiving pas plaatsvindt zodra u nakoming mag vorderen of mag voldoen.