Boek 6 Artikel 200 (6:200 BW)

Artikel 6:200 BW keert de zaakwaarneming om: nu gaat het over wat de belanghebbende verschuldigd is aan degene die zijn belang heeft behartigd. De belanghebbende moet de schade vergoeden die de waarnemer als gevolg van de waarneming heeft geleden, en dat omvat ook de kosten die hij daarvoor uit eigen zak heeft betaald.

De voorwaarde: naar behoren behartigd

Het eerste lid stelt de vergoedingsplicht onder een voorbehoud: zij bestaat 'voor zover zijn belang naar behoren is behartigd'. De aanspraak hangt daarmee af van de kwaliteit van wat de waarnemer heeft gedaan en niet alleen van het feit dat hij is opgetreden. Daarnaast eist de tekst een verband tussen de schade en het optreden: het gaat om schade die de waarnemer 'als gevolg van de waarneming' heeft geleden.

Wat er vergoed wordt

Het gaat om nadeel dat het gevolg is van de waarneming zelf. Denk aan de rekening van een aannemer die het lek dichtte, aan materiaal dat is gebruikt, aan reiskosten, en ook aan schade aan eigen spullen die bij het ingrijpen is ontstaan. Voor gewone vrijwillige inspanning van de waarnemer zelf staat in het eerste lid geen beloning; wie zijn buurman helpt, doet dat in beginsel om niet.

De beroepsmatige waarnemer

Dat ligt anders wanneer de waarnemer in de uitoefening van een beroep of bedrijf handelde. Hij heeft, voor zover dat redelijk is, bovendien recht op een vergoeding voor zijn verrichtingen. De hoogte wordt bepaald met inachtneming van de prijzen die daarvoor destijds gebruikelijk waren, dus naar het tarief zoals dat gold ten tijde van de waarneming en niet naar wat hij achteraf wenselijk vindt. Het gaat om de gangbare prijs voor dat soort werk, niet om een tarief dat de waarnemer zelf vaststelt.

Een voorbeeld

Een glaszetter rijdt 's nachts langs een winkel waarvan de etalageruit bij een inbraakpoging is ingeslagen. De eigenaar is in het buitenland en niet bereikbaar. De glaszetter plaatst met eigen materiaal een noodvoorziening, zodat de winkel niet open blijft staan. De eigenaar moet het materiaal en de gemaakte kosten vergoeden en daarnaast een redelijke vergoeding betalen voor het werk, berekend naar wat glaszetters op dat moment voor zo'n spoedklus gewoonlijk rekenden. Had een voorbijganger met een paar planken het gat dichtgezet, dan kan die zijn kosten vorderen, maar niet een uurtarief voor zijn tijd.

In de praktijk

Voor de waarnemer is het van belang de kosten te kunnen aantonen en te laten zien dat het ingrijpen nodig en verstandig was. Voor de belanghebbende volgt uit het artikel dat hij alleen vergoedt voor zover zijn belang naar behoren is behartigd en, bij een beroepsmatige helper, alleen wat redelijk is. Wordt er niets betaald, dan kan de waarnemer zijn aanspraak langs de gewone weg in rechte innen.