Boek 6 Artikel 57 (6:57 BW)

Wie een zaak van een ander onder zich heeft en zijn eigen prestatie inhoudt, oefent vaak meer uit dan een gewoon opschortingsrecht: hij houdt de zaak vast. Dat is het retentierecht. Dit artikel regelt hoe de twee regelingen zich verhouden. Voldoet uw opschortingsbevoegdheid aan de omschrijving van het retentierecht in artikel 3:290 BW, dan blijven de algemene regels over opschorting gelden, behalve waar de bijzondere regeling in Boek 3 daarvan afwijkt.

Waarom die samenloop is geregeld

Het retentierecht is een sterke variant van opschorting, met een eigen regeling die onder meer bepaalt hoe het werkt tegenover derden en bij executie. Zonder deze bepaling zou onduidelijk zijn of daarnaast nog de algemene regels gelden. De wet kiest voor een gelaagde oplossing: de algemene regels vormen de basis, de bijzondere regeling gaat voor waar zij iets anders bepaalt.

Wat dat praktisch betekent

• De algemene eisen blijven. Er moet een opeisbare tegenvordering zijn en voldoende samenhang tussen die vordering en uw verplichting.
• De uitzonderingen blijven. Ook hier geldt dat er geen bevoegdheid is bij schuldeisersverzuim of bij blijvend onmogelijke nakoming.

- Zekerheid maakt een einde. Stelt de wederpartij zekerheid voor uw vordering, dan vervalt de bevoegdheid, tenzij de voldoening daardoor onredelijk zou worden vertraagd.

De meerwaarde van het retentierecht

Wie een zaak onder zich houdt, heeft feitelijk een drukmiddel dat werkt: de ander krijgt zijn eigendom niet terug voordat hij betaalt. De bijzondere regeling geeft die positie bovendien werking tegenover bepaalde derden en een plaats bij de verdeling van de opbrengst als de zaak wordt uitgewonnen. Dat maakt het verschil met een gewone opschorting, waarbij u alleen niet presteert.

Een voorbeeld. Een garagehouder repareert een auto en wordt niet betaald. Hij kan de auto onder zich houden tot de rekening is voldaan. Datzelfde geldt voor een reparateur van machines of een aannemer die op het werk aanwezig is. Zolang de samenhang tussen de vordering en de zaak duidelijk is, staat hij sterk.

De grenzen

U mag de zaak vasthouden, maar niet gebruiken of verkopen alsof zij van u is. U moet er bovendien zorgvuldig mee omgaan; beschadigt u haar, dan bent u daarvoor aansprakelijk. En houd de verhouding in de gaten tussen de waarde van de zaak en de omvang van uw vordering: een grote machine vasthouden voor een klein bedrag kan doorschieten.

In de praktijk

Meld schriftelijk dat u de zaak onder u houdt en waarom, met vermelding van het bedrag dat openstaat en wat er moet gebeuren om haar terug te krijgen. Geef de zaak niet af zolang er niet is betaald of zekerheid is gesteld: met de afgifte eindigt het retentierecht in beginsel, al herleeft het wanneer u de zaak uit hoofde van dezelfde rechtsverhouding opnieuw onder u krijgt. Wordt uw wederpartij failliet verklaard, dan blijft uw positie in beginsel bestaan; opschortingsrechten kunnen ook tegen schuldeisers van de wederpartij worden ingeroepen, zoals artikel 6:53 BW bepaalt.