Boek 6 Artikel 96 (6:96 BW)

Verlies, gederfde winst en bijkomende redelijke kosten

Vermogensschade omvat zowel geleden verlies als gederfde winst.
Als vermogensschade komen mede voor vergoeding in aanmerking: a. redelijke kosten ter voorkoming of beperking van schade die als gevolg van de gebeurtenis waarop de aansprakelijkheid berust, mocht worden verwacht; b. redelijke kosten ter vaststelling van schade en aansprakelijkheid; c. redelijke kosten ter verkrijging van voldoening buiten rechte.
Lid 2 onder b en c is niet van toepassing voor zover in het gegeven geval krachtens artikel 241 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering de regels betreffende de proceskosten van toepassing zijn.
In geval van een handelsovereenkomst als bedoeld in artikel 119a lid 1 of artikel 119b lid 1 bestaat de vergoeding van kosten bedoeld in lid 2 onder c uit ten minste een bedrag van 40 euro. Dit bedrag is zonder aanmaning verschuldigd vanaf de dag volgende op de dag waarop de wettelijke of overeengekomen uiterste dag van betaling is verstreken. Hiervan kan niet ten nadele van de schuldeiser worden afgeweken.
Bij algemene maatregel van bestuur worden nadere regels gesteld voor de vergoeding van kosten als bedoeld in lid 2 onder c. Van deze regels kan niet ten nadele van de schuldenaar worden afgeweken indien de schuldenaar een natuurlijk persoon is, die niet handelt in de uitoefening van een beroep of bedrijf. In dit geval mist artikel 241, eerste volzin, van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering toepassing.
De vergoeding volgens de nadere regels kan indien de schuldenaar een natuurlijk persoon is, die niet handelt in de uitoefening van een beroep of bedrijf, eerst verschuldigd worden nadat de schuldenaar na het intreden van het verzuim, bedoeld in artikel 81, onder vermelding van de gevolgen van het uitblijven van betaling, waaronder de vergoeding die in overeenstemming met de nadere regels wordt gevorderd, vruchteloos is aangemaand tot betaling binnen een termijn van veertien dagen, aanvangende de dag na aanmaning.
Indien een schuldenaar voor meer dan een vordering door een schuldeiser kan worden aangemaand als bedoeld in lid 6, dan dient dit in één aanmaning te geschieden. Voor de berekening van de vergoeding worden de hoofdsommen van deze vorderingen bij elkaar opgeteld.
Zijn op grond van eenzelfde rechtsverhouding termijnbetalingen verschuldigd en wordt aangemaand als bedoeld in lid 6 voor een termijnbetaling waarvoor op grond van de in lid 5 bedoelde algemene maatregel van bestuur de laagste vergoeding geldt, dan wordt voor de berekening van de vergoeding vanaf de dag dat wordt aangemaand, rekening gehouden met een of meerdere aanmaningen voor termijnbetalingen die geheel of gedeeltelijk onbetaald zijn gebleven in een periode van zes maanden voorafgaand aan de dag van de aanmaning. De in de eerste zin genoemde algemene maatregel van bestuur bevat nadere regels voor de vergoeding. Hierin wordt, in afwijking van lid 7, tevens de vergoeding bepaald in het geval één aanmaning meerdere termijnbetalingen betreft. Van dit lid kan niet ten nadele van de in lid 5 bedoelde schuldenaar worden afgeweken.

Toelichting

Dit artikel werkt uit wat vermogensschade allemaal omvat. Het begint met de kern: geleden verlies en gederfde winst. Daarnaast worden drie soorten kosten uitdrukkelijk als vermogensschade aangemerkt, mits zij redelijk zijn. Juist die drie categorieën maken het artikel in de praktijk zo belangrijk, want zij bepalen of u de kosten van een expert, van een schadebeperkende maatregel of van uw incassotraject kunt doorbelasten.

De drie kostenposten

Bij elke post geldt een dubbele toets: was het redelijk om die kosten te maken, en is de omvang ervan redelijk.

Kosten om schade te voorkomen of te beperken. Het afdekken van een lekkend dak, het huren van vervangende apparatuur, het inschakelen van een noodploeg. Ook als de maatregel achteraf niet nodig bleek, kunnen de kosten vergoedbaar zijn als het verstandig was ze te nemen.
Kosten om schade en aansprakelijkheid vast te stellen. Een schade-expert, een bouwkundig onderzoek, een medisch advies.

- Kosten om betaling buiten rechte te krijgen. De werkzaamheden die nodig zijn om uw geld te innen zonder procedure: aanmaningen, sommaties, onderhandelingen.

De grens met de proceskosten

Voor de tweede en derde categorie geldt een belangrijke uitzondering: gaat het om kosten waarvoor in de procedure zelf de regeling van de proceskosten geldt, dan komen zij niet langs deze weg voor vergoeding in aanmerking. Het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering bepaalt hoe die proceskosten worden vergoed. Kort gezegd: wat hoort bij het voeren van de procedure valt onder de proceskostenregeling, wat daaraan voorafgaat kan buitengerechtelijke kosten zijn.

Extra bescherming voor de consument

Voor de vergoeding van kosten om betaling buiten rechte te krijgen zijn bij algemene maatregel van bestuur nadere regels gesteld. Die regels gelden algemeen, dus ook tussen ondernemingen; alleen wanneer de schuldenaar een particulier is die niet handelt voor een beroep of bedrijf, mag er niet in zijn nadeel van worden afgeweken. Tegenover die particulier geldt bovendien dat de vergoeding pas verschuldigd wordt nadat hij na het intreden van het verzuim vruchteloos is aangemaand met een termijn van veertien dagen, waarbij hem is verteld welke gevolgen uitblijvende betaling heeft en welke vergoeding wordt gevorderd. Die brief wordt in de praktijk de veertiendagenbrief genoemd; ontbreekt hij of klopt hij niet, dan is er geen vergoeding verschuldigd.

Ook bij meerdere vorderingen tegelijk gelden er regels. Kan een schuldeiser een consument voor meer dan één vordering aanmanen, dan moet dat in één aanmaning gebeuren en worden de hoofdsommen bij elkaar opgeteld. Voor terugkerende termijnbetalingen uit dezelfde rechtsverhouding geldt een eigen rekenwijze, waarbij ook eerdere aanmaningen uit een periode van zes maanden ervoor meetellen. Zo wordt voorkomen dat één achterstand in losse stukjes wordt geknipt.

Een voorbeeld

Een winkelier krijgt een factuur niet betaald door een particuliere klant. Hij stuurt eerst een aanmaning die aan de eisen voldoet en veertien dagen de tijd geeft. Blijft betaling uit, dan kan hij naast de hoofdsom ook de kosten van zijn incassotraject in rekening brengen volgens de nadere regels. Stuurt hij die brief niet, dan blijft er alleen de hoofdsom en de rente over, hoeveel moeite het innen hem ook heeft gekost.

In de praktijk

Bewaar bonnen en rapporten van alles wat u hebt uitgegeven om schade te beperken of vast te stellen. Vordert u kosten op een particulier, controleer dan of uw aanmaning de juiste termijn en de juiste informatie bevat. Bent u zelf aangeschreven, kijk dan of die brief er is en of de termijn klopt; ontbreekt die brief of deugt de termijn niet, dan mist de vordering tot vergoeding van die bijkomende kosten een grondslag. Gaat het om een handelsovereenkomst tussen ondernemingen, dan bedraagt de vergoeding van invorderingskosten volgens het vierde lid van dit artikel ten minste 40 euro, zonder aanmaning verschuldigd vanaf de dag na de uiterste betaaldag en niet ten nadele van de schuldeiser te beperken. Artikel 6:119a BW en artikel 6:119b BW, waarnaar dat lid verwijst, gaan vooral over de rente bij te late betaling tussen ondernemingen onderling en bij overeenkomsten met een overheidsinstantie; zij omschrijven daarbij wanneer er van een handelsovereenkomst sprake is. Naast de invorderingskosten kan dus ook die rente verschuldigd zijn.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Relevante jurisprudentie

Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.

Moet er schade vaststaan voor vergoeding van expertisekosten?

Hoge Raad · 2015-03-13 · ECLI:NL:HR:2015:586

In een schadestaatprocedure was de vraag of kosten ter vaststelling van schade en aansprakelijkheid alleen vergoed kunnen worden als uiteindelijk blijkt dat er schade is geleden. De Hoge Raad beantwoordt die vraag ontkennend: voor vergoeding op grond van artikel 6:96 lid 2 onder b BW is niet vereist dat komt vast te staan dat schade is geleden. Wel gelden de bekende eisen van causaal verband, toerekening en de dubbele redelijkheidstoets: het inschakelen van een deskundige moet redelijk zijn en de kosten moeten redelijk zijn. De uitspraak is bepalend voor de vraag wanneer onderzoeks- en expertisekosten voor vergoeding in aanmerking komen.
Tellen incassokosten mee als 'kosten' bij toerekening van betalingen?

Hoge Raad · 2015-07-10 · ECLI:NL:HR:2015:1868

In deze prejudiciële beslissing worden onder meer vragen gesteld over de bevoegdheid om in een verhouding tussen ondernemingen bedongen buitengerechtelijke incassokosten ambtshalve te matigen. De Hoge Raad zet uiteen dat buitengerechtelijke incassokosten als redelijke kosten ter verkrijging van voldoening buiten rechte voor vergoeding in aanmerking komen, behoudens voor zover de proceskostenregels van toepassing zijn, en dat dit artikel juist zulke proceskostenregels bevat. Het bepaalt dat de rechter bedongen bedragen ambtshalve kan matigen, maar niet tot onder het bedrag van de buitengerechtelijke kosten die, gelet op de gebruikelijke tarieven, jegens de wederpartij redelijk zijn.
Welke eisen gelden voor de veertiendagenbrief?

Hoge Raad · 2016-11-25 · ECLI:NL:HR:2016:2704

Deze prejudiciële beslissing gaat over de vergoeding van buitengerechtelijke incassokosten bij consumenten. Over de rol van de rechter overwoog de Hoge Raad dat de rechter in verstekzaken, gelet op art. 139 Rv, moet beoordelen of de schuldeiser voldoende heeft gesteld voor toewijzing van die kosten en of hij overeenkomstig de wettelijke regels heeft gehandeld. Art. 139 Rv geeft de rechter bij verstek dus een eigen, actieve toets, ook zonder dat de wederpartij verweer voert.

Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.

Wettekst