Boek 6 Artikel 177 (6:177 BW)

Aansprakelijkheid voor schade door mijnbouw en bodembeweging

De exploitant van een mijnbouwwerk als bedoeld in artikel 1, onderdeel n, van de Mijnbouwwet is aansprakelijk voor de schade die ontstaat door: a. uitstroming van delfstoffen als bedoeld in artikel 1, onderdeel a, van de Mijnbouwwet als gevolg van het niet beheersen van de ondergrondse natuurkrachten die door de aanleg of bij de exploitatie van het werk zijn ontketend; b. beweging van de bodem als gevolg van de aanleg of de exploitatie van dat werk.
In dit artikel wordt onder exploitant van een mijnbouwwerk verstaan: a. de houder van een vergunning als bedoeld in artikel 6, 24b of 25 van de Mijnbouwwet, die een mijnbouwwerk aanlegt of doet aanleggen dan wel in gebruik heeft; b. een ieder die, anders dan als ondergeschikte, een mijnbouwwerk aanlegt of doet aanleggen dan wel in gebruik heeft zonder dat hij houder is van een vergunning als bedoeld in onderdeel a, tenzij hij in opdracht van een ander handelt die houder is van een vergunning als vorenbedoeld dan wel, indien die ander dat niet is, hij daarmee niet bekend was of behoorde te zijn.
Voor schade door uitstroming van delfstoffen is aansprakelijk degene die ten tijde van de gebeurtenis waardoor de uitstroming plaatsvindt, exploitant van een mijnbouwwerk is. Indien na deze gebeurtenis een ander exploitant wordt van het mijnbouwwerk, blijft de aansprakelijkheid voor deze schade rusten op degene die ten tijde van die gebeurtenis exploitant was. Indien de gebeurtenis plaatsvindt nadat het mijnbouwwerk is verlaten, rust de aansprakelijkheid op degene die de laatste exploitant van het werk was, tenzij op het tijdstip van die gebeurtenis meer dan vijf jaren waren verstreken nadat het werk was verlaten met inachtneming van de geldende overheidsvoorschriften.
Voor schade door beweging van de bodem is aansprakelijk degene die ten tijde van het bekend worden van deze schade exploitant is. Indien na het bekend worden een ander exploitant wordt, blijft de aansprakelijkheid rusten op degene die ten tijde van dit bekend worden exploitant was. Indien deze schade bekend wordt na sluiting van het mijnbouwwerk, rust de aansprakelijkheid op degene die de laatste exploitant was.
Indien op de gebeurtenis waardoor de uitstroming of de beweging van de bodem is ontstaan, tevens een aansprakelijkheid uit artikel 173, 174 of 175 kan worden gegrond, rust die aansprakelijkheid, wat betreft de door die uitstroming of beweging van de bodem veroorzaakte schade, op dezelfde persoon als op wie de aansprakelijkheid ter zake van het mijnbouwwerk rust.
Op verzoek van de wederpartij verstrekt de exploitant alle informatie waarover hij beschikt ten aanzien van de exploitatie, de bodemstructuur en bodembewegingen die benodigd is om te kunnen beoordelen of zijn verweer gegrond is. Het verstrekken van informatie kan achterwege blijven indien daarvoor gewichtige redenen zijn.
Onverminderd de artikelen 5.1 en 5.2 van de wet open overheid staat de informatie ten aanzien van de exploitatie, de bodemstructuur en bodembewegingen waarover publiekrechtelijke rechtspersonen als bedoeld in artikel 1 van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek, alsmede hun adviserende instanties beschikken op verzoek van de exploitant ter beschikking van de wederpartij, voor zover die informatie benodigd is om te kunnen beoordelen of het verweer van de exploitant gegrond is.

Toelichting

Wie diep in de grond ingrijpt, brengt krachten op gang die zich niet altijd laten beheersen. Dit artikel legt de gevolgen daarvan bij de exploitant van het mijnbouwwerk. Hij is aansprakelijk voor schade door uitstroming van delfstoffen als de ondergrondse krachten die door aanleg of exploitatie zijn ontketend niet worden beheerst, en voor schade door beweging van de bodem als gevolg van die aanleg of exploitatie. Van schuld hoeft geen sprake te zijn.

Wie exploitant is

De vergunninghouder die een mijnbouwwerk aanlegt, laat aanleggen of in gebruik heeft; welke vergunningen dat zijn, volgt uit de Mijnbouwwet.

- De feitelijke exploitant die dat zonder vergunning doet, anders dan als ondergeschikte. Werkt hij in opdracht van een vergunninghouder, of van iemand van wie hij niet wist en niet hoefde te weten dat die geen vergunning had, dan valt hij erbuiten.

Op welk moment wordt gekeken

Bij uitstroming van delfstoffen is degene aansprakelijk die exploitant was op het moment van de gebeurtenis waardoor de uitstroming plaatsvond. Wisselt de exploitant daarna, dan verhuist de aansprakelijkheid niet mee. Gebeurt het nadat het werk is verlaten, dan is de laatste exploitant aansprakelijk, tenzij er op dat moment meer dan vijf jaar waren verstreken sinds het werk volgens de geldende voorschriften was verlaten.

Bij bodembeweging is bepalend wie exploitant was toen de schade bekend werd. Ook hier blijft de aansprakelijkheid bij die persoon liggen als er later een ander komt, en is de laatste exploitant aan de beurt wanneer de schade pas na sluiting bekend wordt. Levert dezelfde gebeurtenis daarnaast aansprakelijkheid op grond van de artikelen 6:173, 6:174 of 6:175 BW op, dan legt het vijfde lid ook die bij degene die voor het mijnbouwwerk aansprakelijk is, zodat de benadeelde voor één schadegeval maar één partij hoeft aan te spreken.

Informatie voor de benadeelde

De wet erkent dat een gedupeerde nooit zelf over ondergrondgegevens beschikt. De exploitant moet daarom op verzoek alle informatie verstrekken waarover hij beschikt over de exploitatie, de bodemstructuur en bodembewegingen, voor zover die nodig is om te beoordelen of zijn verweer klopt. Alleen bij gewichtige redenen mag hij dat achterwege laten. Ook informatie bij overheidslichamen en hun adviserende instanties moet op verzoek van de exploitant beschikbaar komen voor de wederpartij.

Een voorbeeld

Een woning krijgt scheuren in de gevel die passen bij trillingen en daling van de ondergrond in een winningsgebied. De eigenaar hoeft niet te bewijzen dat de exploitant onzorgvuldig heeft gewerkt; hij moet aannemelijk maken dat de schade komt door bodembeweging als gevolg van het mijnbouwwerk. Voor gaswinning uit het Groningenveld en de gasopslagen bij Norg en Grijpskerk helpt artikel 6:177a BW hem daarbij met een bewijsvermoeden.

In de praktijk

Leg schade meteen vast met foto's, data en zo mogelijk een bouwkundige opname, en houd bij wanneer u de eerste scheur of verzakking zag; dat moment bepaalt wie aansprakelijk is. Vraag de exploitant schriftelijk om de gegevens waarop hij zijn standpunt baseert. Loopt er een publieke schaderegeling, dan kan die sneller zijn dan een procedure, maar de aansprakelijkheid uit dit artikel blijft de juridische bodem eronder.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Relevante jurisprudentie

Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.

Zaakoverstijgend belang weegt mee

Hoge Raad · 2019-07-19 · ECLI:NL:HR:2019:1278

Twee huiseigenaren boven het Groningenveld stelden de winningsmaatschappij, de staatsdeelneming, de maatschap en de Staat aansprakelijk voor schade door aardbevingen. In deze prejudiciële beslissing oordeelt de Hoge Raad dat ook de vennootschap die met een belang van veertig procent in de maatschap invloed heeft op het winningsbeleid, naast de vergunninghouder als exploitant in de zin van artikel 6:177 lid 2 BW moet worden aangemerkt, en dat de risicoaansprakelijkheid van dit artikel naast een vordering uit onrechtmatige daad kan worden ingeroepen. Verder beslist hij dat het bewijsvermoeden van artikel 6:177a BW alleen wordt ontzenuwd als de exploitant bewijst dat de schade niet door bodembeweging is veroorzaakt — twijfel zaaien volstaat niet — en dat een woning die niet bestand is tegen bodembeweging geen bijzondere kwetsbaarheid van de zaak oplevert die aan toerekening in de weg staat. Het arrest geeft daarmee de dragende maatstaven voor vrijwel elke vordering op grond van dit artikel.
Kan de exploitant ook worden aangesproken voor gederfd woongenot en smartengeld?

Hoge Raad · 2021-10-15 · ECLI:NL:HR:2021:1534

Bewoners boven het Groningenveld vorderden naast herstelkosten ook vergoeding van gederfd woongenot en immateriële schade. De Hoge Raad verwerpt het cassatieberoep van de exploitant en oordeelt dat bij bewoners met vastgestelde fysieke schade aan de woning mag worden aangenomen dat de overlast de grens overschrijdt waarboven zij onrechtmatig is, dat het gederfde woongenot als vermogensschade kan worden begroot door de huurwaarde met en zonder bodembeweging te vergelijken, en dat bij bewoners die meer dan eenmaal fysieke schade hebben geleden mag worden aangenomen dat zij op andere wijze in hun persoon zijn aangetast. Het arrest laat zien dat de aansprakelijkheid van de exploitant verder reikt dan de kosten van herstel van de zaak zelf.

Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.

Wettekst