Boek 6 Artikel 172 (6:172 BW)

Wie een ander namens zich laat optreden, profiteert van diens handelen en moet ook het risico ervan dragen. Dit artikel legt dat vast: maakt een vertegenwoordiger bij het uitoefenen van de bevoegdheden die hij als zodanig heeft een fout tegenover een derde, dan is ook de vertegenwoordigde tegenover die derde aansprakelijk.

Wanneer de regel geldt

Het draait om twee dingen. Er moet een vertegenwoordigingsbevoegdheid zijn, bijvoorbeeld uit een volmacht of uit de wet, en de fout moet zijn gemaakt bij het uitoefenen daarvan. Handelt iemand volledig buiten zijn bevoegdheid en voor zichzelf, dan komt dat niet voor rekening van degene voor wie hij zegt op te treden.

Anders dan bij een werknemer is er geen gezagsverhouding nodig. De vertegenwoordiger kan een zelfstandige tussenpersoon zijn; het is juist zijn bevoegdheid om namens een ander te handelen die de aansprakelijkheid meebrengt.

Naast elkaar aansprakelijk

• De vertegenwoordiger blijft zelf aansprakelijk voor zijn eigen onrechtmatige daad.
• De vertegenwoordigde komt daarnaast te staan, zodat de benadeelde kan kiezen bij wie hij aanklopt en de volledige schade bij één van beiden kan halen.

- Onderling kan degene die betaalde verhaal nemen; hoe dat uitpakt, hangt af van hun afspraken en van ieders aandeel in het ontstaan van de schade.

Een voorbeeld

Een verkoper geeft een tussenpersoon volmacht om zijn bedrijfspand namens hem te verkopen. Bij het gebruik van die volmacht geeft de tussenpersoon een geïnteresseerde koper onjuiste informatie over de gebruiksmogelijkheden van het pand, waardoor die koper kosten maakt die hij nooit had gemaakt. De koper kan de tussenpersoon aanspreken, en op grond van dit artikel ook de verkoper, omdat de fout is gemaakt bij het uitoefenen van de vertegenwoordigingsbevoegdheid die de tussenpersoon als zodanig had.

Waarom dit rechtvaardig is

Een derde die met een vertegenwoordiger te maken krijgt, kan meestal niet nagaan hoe de interne verhoudingen liggen, hoe zorgvuldig de vertegenwoordiger is uitgezocht of hoe hij wordt gecontroleerd. Degene die zich laat vertegenwoordigen kan dat wel. De wet legt het risico daarom bij hem, net zoals bij werknemers en ingeschakelde bedrijven.

In de praktijk

Bent u benadeeld door een tussenpersoon, ga dan na namens wie hij optrad en stel beide partijen aansprakelijk; dat vergroot de kans op verhaal en op dekking door een verzekering. Laat u zich vertegenwoordigen, leg dan schriftelijk vast hoever de bevoegdheid reikt, controleer of de tussenpersoon een beroepsaansprakelijkheidsverzekering heeft en spreek af hoe u onderling met schade omgaat.