Boek 6 Artikel 170 (6:170 BW)

Wie schade lijdt door een fout van een werknemer, hoeft niet af te wachten of die werknemer kan betalen. Dit artikel maakt de werkgever aansprakelijk voor fouten van zijn ondergeschikten. Het slachtoffer heeft daarmee een solvabele wederpartij, meestal met een verzekering, en de werkgever draagt de risico's van de bedrijfsvoering waarvan hij ook de vruchten plukt.

De voorwaarden

• Er is een ondergeschikte. Doorslaggevend is niet het etiket op het contract, maar de zeggenschap: kon de opdrachtgever aanwijzingen geven over de manier van werken?
• De ondergeschikte maakt een fout. Zijn gedrag moet op zichzelf een onrechtmatige daad opleveren waarvoor hij aansprakelijk zou zijn.
• De kans op de fout is door de opdracht vergroot. Er moet verband zijn tussen het opgedragen werk en de fout; wie een bestelbus laat rijden, vergroot de kans op een aanrijding.

- Er was zeggenschap over de gedragingen waarin de fout lag. Niet dat de werkgever de fout had kunnen voorkomen, maar dat hij in hun rechtsbetrekking over dat soort gedrag iets te zeggen had.

Bij een particuliere werkgever

Werkt de ondergeschikte voor een natuurlijke persoon en niet voor diens beroep of bedrijf, dan geldt een engere regel: die particulier is alleen aansprakelijk als de fout werd gemaakt bij het uitvoeren van de opgedragen taak. Voor een huishoudelijke hulp of een klusser thuis geldt dus een strakker verband dan voor een bedrijfsmatige werkgever.

De verhouding tussen werkgever en werknemer

Zijn beiden aansprakelijk tegenover het slachtoffer, dan hoeft de werknemer onderling in beginsel niets bij te dragen. De werkgever kan de schade dus niet zomaar op hem afwentelen. Dat is anders bij opzet of bewuste roekeloosheid van de werknemer, en de omstandigheden van het geval kunnen, mede gezien de aard van de verhouding, ook tot een andere uitkomst leiden. Een fout in de dagelijkse uitvoering van het werk blijft dus bij het bedrijf hangen.

Een voorbeeld

Een monteur van een installatiebedrijf sluit bij een klant een leiding verkeerd aan; er ontstaat waterschade bij de benedenbuurman. De buurman kan het bedrijf aanspreken: het werk vergrootte de kans op zo'n fout en het bedrijf had zeggenschap over de uitvoering. De monteur hoeft in de verhouding met zijn werkgever niet mee te betalen, tenzij hij welbewust roekeloos te werk ging.

In de praktijk

Bent u benadeeld, richt uw aansprakelijkstelling dan op het bedrijf en niet alleen op de persoon die de fout maakte. Vermeld datum, plaats, wat er gebeurde en welke schade u lijdt, en vraag naar de bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering. Bent u ondernemer, zorg dan dat die verzekering op orde is en meld een incident meteen; wachten leidt tot discussie over de toedracht en over de omvang van de schade.