Boek 3 Artikel 6 (3:6 BW)

Dit artikel zegt welke rechten meetellen als vermogen. Samen met de zaken uit artikel 3:2 BW vormen zij de goederen van artikel 3:1 BW. De wet noemt drie kenmerken, en een recht is al vermogensrecht als het aan een daarvan voldoet: het is overdraagbaar, het levert de rechthebbende stoffelijk voordeel op, of het is verkregen in ruil voor stoffelijk voordeel dat is verstrekt of in het vooruitzicht is gesteld.

De drie ingangen

• Overdraagbaarheid. Kan het recht aan een ander worden overgedragen, alleen of samen met een ander recht, dan is het een vermogensrecht. Denk aan een vordering op een klant of aan een aandeel.
• Gericht op stoffelijk voordeel. Levert het recht zijn houder geld of geldswaarde op, dan telt het mee, ook als overdracht niet mogelijk is.
• Verkregen in ruil voor stoffelijk voordeel. Heeft iemand het recht gekregen omdat hij zelf iets van waarde gaf of omdat waarde in het vooruitzicht werd gesteld, dan valt het er eveneens onder.

Die derde ingang vangt de gevallen op waarin het recht zelf geen geld oplevert en ook niet overdraagbaar is, maar wel is betaald. Zo blijft de kring van vermogensrechten ruim, terwijl rechten zonder enige vermogenswaarde erbuiten blijven.

Wat er niet onder valt

Rechten die niets met vermogen te maken hebben, blijven buiten dit artikel. Bevoegdheden binnen familieverhoudingen en rechten die alleen de persoon zelf raken, zijn geen vermogensrechten: ze zijn niet overdraagbaar, ze strekken niet tot stoffelijk voordeel en er is niets voor betaald. Zulke rechten kunnen dan ook niet worden verkocht, verpand of uitgewonnen door een schuldeiser.

Een voorbeeld. Een ondernemer heeft twintig openstaande facturen, een aandeel in een besloten vennootschap en een licentie om software te gebruiken. De facturen zijn vorderingen en dus vermogensrechten; het aandeel eveneens. Of de licentie meetelt, hangt af van wat is afgesproken: mag zij worden overgedragen of levert zij geldswaarde op, dan is ook dat een vermogensrecht dat in zijn vermogen zit en waarop een schuldeiser zich in beginsel kan verhalen.

In de praktijk

Wie zijn vermogen in kaart brengt, voor een verdeling, een verpanding of een beslag, moet niet alleen naar spullen kijken. Vorderingen, aandelen, tegoeden en aanspraken op uitkeringen zijn vaak het waardevolste deel, en zij vallen onder deze bepaling.

Voor een bank die zekerheid wil, is dit het startpunt. De eerste vraag is of het goed voor overdracht vatbaar is, want alleen dan kan er pand of hypotheek op komen; dat staat in artikel 3:228 BW. Welke van die twee vormen het wordt, hangt vervolgens af van het soort goed: artikel 3:227 lid 1 BW spreekt van hypotheek zodra het recht op een registergoed is gevestigd en van pand in alle andere gevallen, dus ook bij roerende zaken en bij vermogensrechten als een vordering. Is een recht naar zijn aard niet voor overdracht vatbaar en levert het ook geen geldswaarde op, dan valt er goederenrechtelijk niets mee te doen en blijft alleen een afspraak op papier over.