Boek 3 Artikel 316 (3:316 BW)

Een verjaringstermijn is niet onafwendbaar. De schuldeiser kan hem doorbreken, en de sterkste manier is de gang naar de rechter. Dit artikel bepaalt dat de verjaring wordt gestuit door het instellen van een eis en door iedere andere daad van rechtsvervolging van de zijde van de gerechtigde, mits die in de vereiste vorm geschiedt. De lopende termijn wordt daarmee afgebroken. Mondt de stuiting niet uit in een toewijzend vonnis, dan begint daarna een nieuwe verjaringstermijn; wordt de eis wel toegewezen, dan gaat het verder om de verjaring van de bevoegdheid die uitspraak ten uitvoer te leggen, met een eigen termijn.

De stuiting werkt alleen als de handeling voldoet aan de vormvereisten die ervoor gelden. Een dagvaarding die op de juiste wijze wordt uitgebracht, stuit de verjaring; een boze brief van een advocaat is geen daad van rechtsvervolging, al kan die om andere redenen wel stuitende werking hebben. De wet stelt die eis niet uit formalisme: de wederpartij moet ondubbelzinnig weten dat zij in rechte wordt aangesproken.

Als de eis niet wordt toegewezen

Loopt de procedure verkeerd af voor de eiser, dan is de stuiting niet zonder meer verloren, maar wel voorwaardelijk. De verjaring is dan alleen gestuit als binnen zes maanden nadat het geding is geëindigd, doordat de uitspraak in kracht van gewijsde ging of op andere wijze, een nieuwe eis wordt ingesteld die alsnog wordt toegewezen. Wordt een daad van rechtsvervolging ingetrokken, dan stuit zij de verjaring niet; het intrekken wist de stuitende werking dus uit.

Bindend advies

Ook buiten de rechter om kan worden gestuit. Een handeling die ertoe strekt een bindend advies te verkrijgen, stuit de verjaring, mits daarvan met bekwame spoed mededeling wordt gedaan aan de wederpartij en zij ook werkelijk tot een bindend advies leidt. Komt dat advies er niet, dan geldt dezelfde regeling als bij een eis die niet tot toewijzing leidt: binnen zes maanden een nieuwe eis, die alsnog wordt toegewezen.

Onbevoegdverklaring

Het vierde lid vangt een vervelend scenario op. Wie zijn zaak aanbrengt bij een forum dat zich onbevoegd verklaart, houdt de stuiting toch, maar alleen in de gevallen die dat lid opsomt: een scheidsgerecht dat zich op de daar genoemde grond onbevoegd acht, en de rechter die dat doet omdat partijen arbitrage zijn overeengekomen of op een van de twee andere daar vermelde gronden uit de arbitrageregeling. De stuiting staat dan vast zodra die uitspraak in kracht van gewijsde is gegaan. Verklaart een rechter zich om een andere reden onbevoegd, dan valt de zaak terug op het tweede lid en moet binnen zes maanden een nieuwe eis volgen die alsnog wordt toegewezen.

Een voorbeeld

Een ondernemer dagvaardt kort voor het einde van de termijn zijn wederpartij, maar de rechter verklaart zich onbevoegd omdat in het contract arbitrage is afgesproken. De verjaring is toch gestuit zodra dat oordeel onherroepelijk is, zodat hij de zaak alsnog bij het scheidsgerecht kan aanbrengen zonder dat de termijn hem inhaalt.

In de praktijk

Voor schuldeisers geldt: wie het op een procedure laat aankomen om te stuiten, moet die procedure ook doorzetten. Intrekken is de duurste optie, want dan valt de stuiting weg en kan de termijn intussen zijn volgelopen.

Vaak is de eenvoudigste route een tijdige schriftelijke aanmaning, die de verjaring van een vordering tot nakoming ook stuit; de rechtsgang is dan een middel voor de gevallen waarin praten niets meer oplevert.