Boek 3 Artikel 293 (3:293 BW)

Wie een zaak vasthoudt omdat er niet is betaald, moet er intussen wel voor zorgen. Dat kost geld: een auto moet ergens staan, een dier moet gevoerd worden, een machine moet droog blijven. Dit artikel bepaalt dat het retentierecht zich mede uitstrekt tot die kosten. De schuldeiser hoeft de zaak dus niet af te geven zolang niet ook is betaald wat hij aan wettelijk voorgeschreven zorg heeft moeten uitgeven.

Welke kosten meetellen

Het gaat om kosten die voortvloeien uit de zorg die de schuldeiser krachtens de wet in acht moet nemen ten aanzien van de zaak. Hij houdt de zaak immers voor een ander en moet zich als een zorgvuldig houder gedragen. Uitgaven die nodig zijn om aan die verplichting te voldoen, mogen worden meegenomen. Kosten die daar niets mee te maken hebben, vallen erbuiten: wie de gelegenheid aangrijpt om de zaak op te knappen of te verbeteren zonder dat dit nodig is, kan dat niet zomaar bij de eigenaar in rekening brengen via dit artikel.

Waarom de wet dit regelt

Zonder deze regel zou de schuldeiser in een klem komen. Hij mag de zaak houden om betaling af te dwingen, maar draagt daardoor lasten die hij niet heeft gezocht en die alleen maar oplopen naarmate de schuldenaar langer wacht. Door die kosten onder hetzelfde recht te brengen, voorkomt de wet dat het vasthouden van de zaak zich tegen de schuldeiser keert. Het is bovendien redelijk tegenover de eigenaar: die profiteert ervan dat zijn zaak in goede staat blijft.

Een voorbeeld

Een stallinghouder houdt een paardentrailer vast omdat de eigenaar de stallingsrekening niet betaalt. Zolang de trailer er staat, neemt hij ruimte in en moet zij worden onderhouden en verzekerd voor zover de zorgplicht dat meebrengt. Meldt de eigenaar zich na een half jaar, dan mag de stallinghouder afgifte weigeren tot ook die noodzakelijke kosten zijn voldaan, niet alleen het oorspronkelijke bedrag van de rekening.

Wat dit betekent voor de vordering zelf

Het artikel verruimt waarvoor het retentierecht mag worden uitgeoefend, maar maakt geen nieuwe vordering. De schuldeiser moet nog steeds kunnen aantonen dat hij die kosten heeft moeten maken en waarom ze nodig waren. Loopt het uit op een verdeling van de opbrengst, dan deelt hij ook voor deze post in de voorrang die het retentierecht hem geeft, mits de kosten inderdaad tot de wettelijke zorg voor de zaak behoorden.

In de praktijk

Voor wie een zaak onder zich houdt, is het verstandig de kosten bij te houden en te onderbouwen: bonnetjes, een overzicht van de periode en een korte uitleg waarom de uitgave nodig was. Zonder die onderbouwing wordt de discussie over de hoogte van het bedrag lastig en kan de eigenaar de post gemakkelijk betwisten.

Voor de eigenaar of de schuldenaar is dit artikel juist een reden om snel te handelen. Elke maand dat de zaak bij een ander blijft staan, kan het bedrag verhogen dat betaald moet worden voordat de zaak terugkomt. Wachten maakt de rekening zelden lager.