Boek 3 Artikel 20 (3:20 BW)

Wat gebeurt er als een aangeboden stuk niet aan de eisen voldoet? Dit artikel geeft het antwoord in zes stappen. De bewaarder weigert de inschrijving als niet is voldaan aan de eisen van het eerste lid van artikel 3:19 BW, en boekt de aanbieding in het register van voorlopige aantekeningen, met vermelding van zijn bedenkingen. De aanbieder kan dat oordeel laten toetsen, en als hij snel is, houdt hij zijn oorspronkelijke plaats in de rangorde.

De voorlopige aantekening

De weigering laat geen leegte achter. In het register van voorlopige aantekeningen komt te staan dat er iets is aangeboden en waarom het niet is ingeschreven. Zo blijft het spoor zichtbaar, terwijl duidelijk is dat er nog geen inschrijving is. Het vijfde lid maakt dat gevolg hard: een feit dat alleen uit zo'n geboekt stuk blijkt, geldt als niet kenbaar door raadpleging van de registers, tenzij het door de terugwerking van het vierde lid geacht moet worden al ingeschreven te zijn geweest.

De toets in kort geding

Was de weigering onterecht, dan kan de belanghebbende naar de voorzieningenrechter van de rechtbank. Die kan de bewaarder bevelen alsnog in te schrijven, en dat bevel is van rechtswege uitvoerbaar bij voorraad. De voorzieningenrechter kan bovendien gelasten dat andere belanghebbenden worden opgeroepen. De gang naar de gewone rechter blijft daarnaast openstaan. Wordt de inschrijving bevolen, dan verricht de bewaarder haar meteen nadat de eiser er opnieuw om heeft verzocht.

Behoud van het oorspronkelijke tijdstip

Hier zit het scherpst van de regeling, want rangorde is bij registergoederen alles. De inschrijving wordt geacht te zijn geschied op het moment van de oorspronkelijke aanbieding, als aan strakke voorwaarden is voldaan.

• Binnen twee weken na de oorspronkelijke aanbieding moet een dagvaarding in kort geding zijn uitgebracht, en de inschrijving moet daarna alsnog plaatsvinden op een hernieuwde aanbieding van dezelfde stukken, gedaan binnen een week na het bevel in eerste aanleg.
• Of de bewaarder komt er zelf op terug en schrijft op een hernieuwde aanbieding alsnog in, binnen twee weken na de oorspronkelijke aanbieding, dan wel binnen twee weken na een tijdig uitgebrachte dagvaarding terwijl de zaak in eerste aanleg loopt.

Het zesde lid sluit de regeling af: de voorlopige aantekening wordt doorgehaald zodra vaststaat dat aan die voorwaarden niet meer kan worden voldaan, of zodra de inschrijving met behoud van het oorspronkelijke tijdstip alsnog is verricht.

Een voorbeeld. Een akte wordt geweigerd omdat de bewaarder meent dat een vereist stuk ontbreekt. De aanbieder is het daar niet mee eens en dagvaardt binnen twee weken in kort geding. Krijgt hij gelijk en biedt hij dezelfde stukken binnen een week na het bevel opnieuw aan, dan telt zijn plek in de rij vanaf de eerste aanbieding. Een hypotheek die in de tussentijd door een ander werd ingeschreven, komt daardoor achter hem te staan.

In de praktijk

Wordt uw stuk geweigerd, reageer dan onmiddellijk. De termijnen zijn kort en zij zijn juist bedoeld om snel handelen te belonen; wie wacht, verliest zijn oorspronkelijke tijdstip en daarmee mogelijk zijn voorrang.

Voor wie de registers raadpleegt, is het vijfde lid het aandachtspunt. Een voorlopige aantekening is geen inschrijving, maar zij kan wel uitgroeien tot een inschrijving met terugwerking. Wie iets ziet staan, doet er goed aan uit te zoeken wat daarachter zit voordat hij tekent.