Boek 3 Artikel 17 (3:17 BW)

De openbare registers zijn er om de rechtstoestand van registergoederen kenbaar te maken. Dit artikel bepaalt wat daarin terecht kan komen. Naast alles waarvoor een andere wetsbepaling inschrijving mogelijk maakt, geeft het eerste lid een lijst van feiten die kunnen worden ingeschreven. Het tweede lid trekt een grens aan de andere kant: feiten die uitsluitend persoonlijke rechten geven of opheffen, blijven er in beginsel buiten.

Wat er zoal in kan

• Rechtshandelingen die de rechtstoestand van een registergoed veranderen of daarvoor anderszins van belang zijn, zoals een overdracht of de vestiging van een beperkt recht.
• Erfopvolgingen die registergoederen betreffen, met de bijzondere gevallen waarin de Staat opvolgt of goederen aan de Staat worden afgegeven.
• Het intreden van een voorwaarde of tijdsbepaling bij een eerder ingeschreven rechtshandeling, het overlijden van een vruchtgebruiker van een registergoed, en reglementen en regelingen die medegerechtigden onderling hebben vastgesteld.
• Rechterlijke uitspraken over de rechtstoestand van een registergoed of over de bevoegdheid daarover te beschikken, en de ingestelde rechtsmiddelen daartegen.
• Ingestelde vorderingen en verzoeken die tot zo'n uitspraak moeten leiden, en beslagen op registergoederen, zowel executoriaal als conservatoir.

- Naamsveranderingen van rechthebbenden, verjaring die tot verkrijging of tot het einde van een beperkt recht leidt, beslissingen waarbij een eerder ingeschreven beschikking wordt vernietigd, ingetrokken of gewijzigd, en de aanleg en verwijdering van netten van kabels of leidingen voor transport van stoffen, energie of informatie.

Voorwaarden bij uitspraken

Bij rechterlijke uitspraken stelt de wet een extra eis, zodat de registers niet vollopen met beslissingen die nog kunnen sneuvelen. De uitspraak moet uitvoerbaar bij voorraad zijn, of er moet een verklaring van de griffier zijn dat geen gewoon rechtsmiddel meer openstaat, dan wel dat hem drie maanden na de uitspraak niet is gebleken dat zo'n rechtsmiddel is ingesteld.

Persoonlijke rechten blijven erbuiten

Het tweede lid noemt huur en pacht met zoveel woorden. Zulke overeenkomsten geven persoonlijke rechten: zij werken tussen partijen en veranderen de goederenrechtelijke toestand van het pand niet. Inschrijving is daarvoor alleen mogelijk als een bijzondere wetsbepaling dat toestaat. Zo blijft zichtbaar waar de registers voor zijn bedoeld: voor rechten die tegen iedereen werken.

Een voorbeeld. Wie een procedure begint over de eigendom van een perceel, kan die vordering laten inschrijven. Koopt iemand het perceel daarna, dan kan hij niet volhouden dat hij van niets wist: de procedure was kenbaar. Huurt iemand een bedrijfsruimte, dan levert dat een persoonlijk recht op dat niet in de registers thuishoort, tenzij de wet dat voor dat geval uitdrukkelijk mogelijk maakt.

In de praktijk

Hebt u belang bij een registergoed, ga dan na of uw positie inschrijfbaar is. Een ingeschreven feit werkt tegen latere verkrijgers; een niet ingeschreven feit kan tegen hen vaak juist niet worden ingeroepen.

Koopt u een registergoed, lees dan niet alleen wie eigenaar is, maar ook of er procedures, beslagen of voorwaarden staan aangetekend. Die aantekeningen bepalen vaak beter dan de koopakte wat u werkelijk krijgt.