Boek 3 Artikel 197 (3:197 BW)

Kan een deelgenoot een verdeling laten vernietigen omdat hij daarbij is benadeeld, dan geeft dit artikel de anderen een uitweg: leggen zij hem alsnog op wat aan zijn aandeel ontbrak, dan vervalt zijn bevoegdheid en blijft de verdeling in stand. Artikel 3:196 BW regelt de vernietiging van een verdeling wanneer een deelgenoot over de waarde heeft gedwaald en daardoor voor meer dan een vierde gedeelte is benadeeld.

Wat de aanvulling bewerkt

De regel richt zich op het nadeel van de benadeelde. Wat hij te vorderen heeft, is zijn rechtmatige deel. Krijgt hij dat alsnog, dan is zijn nadeel weggenomen en vervalt de bevoegdheid om de verdeling open te breken.

De keuze ligt bij de andere deelgenoten. Zij bepalen of zij aanvullen; de benadeelde kan dat niet weigeren om toch vernietiging te bereiken. Leggen zij op wat aan zijn aandeel ontbrak, dan vervalt zijn bevoegdheid.

In geld of in natura

De wet laat beide vormen toe. De andere deelgenoten kunnen het tekort in geld bijpassen, of in natura, bijvoorbeeld door alsnog een goed aan de benadeelde over te dragen. Wat het meest voor de hand ligt, hangt af van de boedel en van de vraag hoe het tekort is ontstaan.

Wel moet het gaan om wat werkelijk aan het aandeel ontbrak.

De afweging voor beide kanten

Voor de deelgenoten die het goed hebben overgenomen, staat de prijs van aanvullen tegenover de gevolgen van vernietiging: de verdeling wordt ongedaan gemaakt en er moet opnieuw worden onderhandeld of geprocedeerd, terwijl het goed intussen van bestemming kan zijn veranderd, is verbouwd of met zekerheden is belast.

Voor de benadeelde betekent het artikel dat het tekort zelf de maat is. Wordt het volledig aangevuld, dan vervalt zijn bevoegdheid tot vernietiging uit hoofde van benadeling.

Een voorbeeld. Twee zussen verdeelden een nalatenschap waarbij de een een woning kreeg die achteraf veel meer waard bleek dan waarvan was uitgegaan. De benadeelde zus dreigt met vernietiging. De ander biedt aan het verschil in geld bij te betalen. Doet zij dat volledig, dan blijft de verdeling staan en kan de woning gewoon bij haar blijven.

In de praktijk

Wie wegens benadeling wordt aangesproken, kan de kosten van aanvullen afzetten tegen de kosten en de risico's van een procedure over vernietiging. Een aanbod tot aanvulling is een manier om het geschil te beëindigen.

Een aanbod dat schriftelijk en concreet is, met een berekening van het tekort en een betaaltermijn, geeft daarbij duidelijkheid.