Boek 8 Artikel 183 (8:183 BW)

Wie lid van een rederij is, kan er niet uitstappen door op te zeggen, en kan er ook niet uitgezet worden. Dit artikel sluit beide wegen af: het lidmaatschap kan niet worden opgezegd, en een lid kan er evenmin vervallen van worden verklaard.

Waarom dat logisch is

Het lidmaatschap is geen zelfstandige rechtsbetrekking maar een gevolg van de eigendom. Wie mede-eigenaar van het zeeschip is, is van rechtswege lid; wie ophoudt eigenaar te zijn, is van rechtswege geen lid meer. Opzegging zou dat verband doorknippen: er zou dan iemand mede-eigenaar zijn die niet aan de rederij deelneemt, en dat kan niet.

• Uittreden gaat via het aandeel, niet via een opzegging.

- Uitstoten kan niet; ook niet bij ernstige conflicten.

Hoe je er dan wel uitkomt

De weg loopt via de eigendom van het schip. Een lid dat weg wil, kan zijn aandeel overdragen. In bepaalde gevallen geeft de wet bovendien een recht op uitkoop: de ontslagen boekhouder die lid is, en het lid dat bij bepaalde ingrijpende besluiten tegenstemde of aan het besluit niet heeft meegewerkt, kunnen verlangen dat hun aandeel wordt overgenomen. Loopt alles vast, dan kan de rechter de verkoop van het schip bevelen.

Wat dit betekent bij conflicten

De meerderheid kan een lastig lid niet wegstemmen. Zij moet het met hem zien te rooien, hem uitkopen, of aansturen op ontbinding en verkoop. Dat verklaart waarom de norm van redelijkheid en billijkheid tussen de leden in deze afdeling zo'n gewicht heeft: er is geen ontsnappingsluik voor wie elkaar niet ligt.

Dwingend recht

Van dit artikel kan niet worden afgeweken. Een bepaling in een onderlinge regeling waarin staat dat een lid bij wanbetaling of wangedrag uit de rederij kan worden gezet, is nietig. Wie zulke gevolgen wil, moet ze anders vormgeven, bijvoorbeeld met afspraken over de overdracht van het aandeel.

In de praktijk

Een lid betaalt zijn bijdragen structureel te laat en de overige leden willen van hem af. Zij kunnen hem niet royeren. Wat zij wel kunnen: nakoming vorderen van zijn bijdrageplicht, met hem onderhandelen over overname van zijn aandeel, of het besluit tot ontbinding en verkoop van het schip voorbereiden. Wie dit soort scenario's wil voorkomen, maakt bij aanvang afspraken over overdracht en waardering.