Boek 8 Artikel 974 (8:974 BW)

Aansprakelijkheid voor dood of letsel van de reiziger in de binnenvaart

De vervoerder is aansprakelijk voor schade veroorzaakt door dood of letsel van de reiziger, indien een voorval dat hiertoe leidde zich voordeed tijdens het vervoer en voor zover dit voorval is veroorzaakt door een omstandigheid die een zorgvuldig vervoerder heeft kunnen vermijden of door een omstandigheid waarvan zulk een vervoerder de gevolgen heeft kunnen verhinderen.
Vermoed wordt dat een zorgvuldig vervoerder de omstandigheid die leidde tot schipbreuk, aanvaring, stranding, ontploffing of brand heeft kunnen vermijden, alsmede dat zulk een vervoerder heeft kunnen verhinderen dat deze omstandigheid tot een dergelijk voorval leidde.
Gebrekkigheid of slecht functioneren van het schip of van het materiaal waarvan hij zich voor het vervoer bedient, wordt aangemerkt als een omstandigheid die een zorgvuldig vervoerder heeft kunnen vermijden en waarvan hij de gevolgen heeft kunnen verhinderen.
Bij de toepassing van dit artikel wordt slechts dan rekening gehouden met een gedraging van een derde, indien geen andere omstandigheid, die mede tot het voorval leidde, voor rekening van de vervoerder is.

Toelichting

Wie als reiziger op een rondvaartboot, een riviercruiseschip of een pont gewond raakt, wil weten of hij de vervoerder kan aanspreken. Artikel 8:974 BW regelt die aansprakelijkheid bij personenvervoer over binnenwateren. Uitgangspunt is een geobjectiveerd verwijt: de reiziger moet onderbouwen dat het voorval is veroorzaakt door een omstandigheid die een zorgvuldig vervoerder had kunnen vermijden of waarvan zo'n vervoerder de gevolgen had kunnen verhinderen. Pas de vermoedens in het tweede en derde lid maken zijn positie lichter.

De hoofdregel

De vervoerder is aansprakelijk voor schade door dood of letsel van de reiziger als het voorval dat daartoe leidde zich tijdens het vervoer voordeed. Wanneer dat is, staat in artikel 8:971 BW. Daarbovenop geldt een maatstaf: de aansprakelijkheid bestaat voor zover het voorval is veroorzaakt door een omstandigheid die een zorgvuldig vervoerder had kunnen vermijden, of waarvan zo'n vervoerder de gevolgen had kunnen verhinderen.

Die maatstaf is geobjectiveerd. Er wordt niet gekeken naar wat deze vervoerder gewend was te doen, maar naar wat een zorgvuldige vervoerder had gedaan. De praktijk van het eigen bedrijf is dus geen maatstaf als die achterblijft bij wat in de sector als zorgvuldig geldt.

Vermoedens bij grote calamiteiten

Het tweede lid keert de bewijslast om bij vijf categorieën voorvallen: schipbreuk, aanvaring, stranding, ontploffing en brand. Dan wordt vermoed dat een zorgvuldig vervoerder de omstandigheid had kunnen vermijden én dat hij had kunnen verhinderen dat die omstandigheid tot het voorval leidde. De reiziger hoeft dus niet uit te zoeken wat er in de machinekamer misging; de vervoerder moet aannemelijk maken dat hem niets te verwijten viel.

gebrekkigheid van het schip telt altijd als vermijdbare omstandigheid
hetzelfde geldt voor slecht functionerend materiaal dat voor het vervoer wordt gebruikt

- bij brand, aanvaring of stranding rust het bewijsrisico bij de vervoerder

Techniek is geen excuus

Het derde lid sluit een klassieke verweerlijn af. Gebrekkigheid of slecht functioneren van het schip of van het materiaal waarvan de vervoerder zich bedient, geldt als een omstandigheid die een zorgvuldig vervoerder had kunnen vermijden en waarvan hij de gevolgen had kunnen verhinderen. Een verborgen constructiefout of een falend onderdeel bevrijdt hem dus niet; die risico's horen bij het exploiteren van een schip.

De rol van derden

Het vierde lid beperkt het beroep op het optreden van een derde. Met een gedraging van een derde wordt alleen rekening gehouden als geen enkele andere omstandigheid die mede tot het voorval leidde voor rekening van de vervoerder komt. Zodra er ook maar één omstandigheid in zijn risicosfeer meespeelde, kan hij niet naar een ander wijzen.

In de praktijk

Een passagier raakt gewond doordat een deur klemt en plotseling losschiet tijdens de vaart. De vervoerder kan zich niet verweren met de stelling dat het scharnier van een leverancier kwam: gebrekkig materiaal komt voor zijn rekening. Breekt aan boord brand uit, dan hoeft de gewonde reiziger niets over de oorzaak te bewijzen. Wie als reiziger schade lijdt, doet er goed aan het voorval direct te melden en te laten vastleggen waar en wanneer het gebeurde; dat bepaalt of het binnen de vervoersperiode viel.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Relevante jurisprudentie

Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.

Wie kan zich op de reizigersregeling beroepen?

Hoge Raad · 2014-07-11 · ECLI:NL:HR:2014:1628

Na een ongeval tijdens een zeilevenement beriep de ingehuurde schipper zich op de verjaringstermijn van twee jaar voor vorderingen tegen een kapitein of schipper. De Hoge Raad oordeelt dat die termijn niet geldt voor een vordering die is gegrond op de wettelijke aansprakelijkheid van de vervoerder, omdat zo'n vordering niet tegen de kapitein of schipper in diens hoedanigheid wordt ingesteld; daarvoor geldt de langere termijn voor vorderingen tegen de vervoerder. Het hof had de vordering daarom niet mogen afwijzen op de grond dat de kortere termijn was verstreken.

Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.

Wettekst