Boek 8 Artikel 569 (8:569 BW)

Nadat een bergingsoperatie is afgelopen, moet er over geld worden gesproken. Wie mag dat gesprek voeren, wie mag naar de rechter en wie is aan het resultaat gebonden? Dit artikel wijst dat aan, zowel voor het gewone hulploon als voor de bijzondere vergoeding die wordt betaald wanneer milieuschade is voorkomen of beperkt.

Zelfstandige en samenwerkende hulpverleners

Hebben personen of groepen onafhankelijk van elkaar geholpen, dan mag ieder van hen vaststelling vorderen van het bedrag dat hem of zijn groep toekomt. Ieder voert dus zijn eigen procedure over zijn eigen aandeel. Handelden zij juist van elkaar afhankelijk, dan is ieder van hen bevoegd vaststelling te vorderen van het bedrag dat aan hen gezamenlijk toekomt. Er ligt dan één bedrag op tafel, dat naderhand onderling moet worden verdeeld.

Die tweedeling volgt de gedachte dat één samenhangende operatie ook één beloning oplevert. Wel voorkomt de regel dat een groep stil komt te liggen doordat één deelnemer niets onderneemt: iedere deelnemer kan de zaak aanhangig maken.

Hulp door een schip: reder of kapitein

Is de hulp door een schip verleend, dan is uitsluitend de reder of de kapitein bevoegd om over het hulploon of de bijzondere vergoeding een overeenkomst te sluiten. Die overeenkomst bindt alle gerechtigden, dus ook de bemanning. Daar staat een informatieplicht tegenover: desgevraagd moet hij ieder van hen vóór de uitbetaling schriftelijk het bedrag meedelen. Zo kan een bemanningslid nagaan of zijn aandeel klopt.

Komt er geen overeenkomst tot stand, dan is dezelfde persoon niet alleen gerechtigd maar ook verplicht om gerechtelijke vaststelling te vorderen en het bedrag te innen. De reder of kapitein kan de zaak dus niet laten liggen ten koste van de anderen die op hun aandeel wachten.

De uitzondering bij samenvallende hoedanigheden

Valt de gerechtigde samen met degene die het hulploon verschuldigd is, zoals artikel 8:561 BW mogelijk maakt, dan mag iedere gerechtigde zelf de vaststelling door de rechter vorderen, ook als er al een overeenkomst over het bedrag is gesloten. Dat is logisch: in zo'n geval onderhandelt iemand in feite met zichzelf, en de anderen die van het bedrag afhankelijk zijn moeten hun eigen ingang houden.

• Vraag als bemanningslid het bedrag schriftelijk op vóór de uitbetaling.
• Leg bij samenwerking vast wie de gezamenlijke vordering voert en op welke voorwaarden.

- Voor een reder die zelf ook belanghebbende is bij de geholpen zaak geldt een strenger regime.

In de praktijk

Twee sleepbootrederijen assisteren onafhankelijk van elkaar bij een incident: de een houdt het schip van de kust, de ander bergt losgeraakte deklading. Zij voeren ieder hun eigen traject. Werken zij daarentegen onder één bergingsmeester samen, dan ontstaat er één claim en volgt de onderlinge verdeling later. Voor de bemanning van het hulpverlenende schip is vooral het derde lid van belang: zij onderhandelt niet zelf, maar heeft wel recht op inzicht in het bedrag voordat er wordt uitbetaald. Wie dat inzicht wil, doet er goed aan het verzoek schriftelijk en tijdig te doen.