Boek 8 Artikel 948 (8:948 BW)

Soms neemt iemand aan boord van een binnenschip lading mee voor eigen rekening, buiten de gewone vervoerovereenkomsten om en in strijd met een wettelijk verbod. Artikel 8:948 BW regelt de financiële kant daarvan. Het bestraft dat gedrag niet met een boete, maar maakt het commercieel onaantrekkelijk door de hoogst denkbare vracht verschuldigd te laten zijn.

De hoogste vracht als maatstaf

Voor zulke zaken is de hoogste vracht verschuldigd die op het moment van inladen voor soortgelijke zaken kon worden bedongen. Er wordt dus niet gekeken naar wat de opvarende zelf had willen verdienen, maar naar de markt op dat moment en voor die soort lading. Wie de scheepsruimte voor eigen gewin gebruikt, betaalt daarmee de duurste prijs die daarvoor te bedingen was.

Verschuldigd, ook zonder aankomst

De vracht is ook verschuldigd wanneer de zaken de bestemming niet halen. Daarmee wijkt dit artikel af van de gewone regeling, waarin het niet afleveren juist gevolgen heeft voor de vrachtaanspraak. Hier telt het gebruik van de scheepsruimte, niet het resultaat. Dat past bij het karakter van de regeling: zij richt zich op vervoer dat er nooit had mogen zijn.

• de markt bij inlading bepaalt het bedrag
• het niet aankomen van de zaken verandert daar niets aan

- het gaat om lading die in strijd met een wettelijk verbod wordt meegenomen

Wie moet betalen

De ontvanger is samen met de verscheper hoofdelijk verbonden voor deze vracht. De vervoerder kan dus bij een van beiden het volledige bedrag halen en hoeft niet uit te zoeken wie het initiatief nam. Dat is doeltreffend, want juist bij vervoer dat buiten de boeken om gaat, is de partij die het bedacht vaak lastig aan te spreken.

Waarom deze regel bestaat

Een schip is een gesloten wereld waarin de scheepsleiding zicht heeft op wat er aan boord komt. De verleiding om ruimte te benutten voor eigen handel is er altijd geweest, en juist bij verboden lading zijn de risico's voor schip, bemanning en overige lading groot. Door de hoogste marktvracht verschuldigd te laten zijn en de aanspraak hoofdelijk te maken, ontneemt de wet dit gedrag zijn aantrekkelijkheid zonder een aparte sanctie te hoeven invoeren.

In de praktijk

Wordt bij een controle lading aangetroffen die een opvarende voor eigen rekening meevoert en die daar niet mocht zijn, dan kan de exploitant van het schip de hoogste marktvracht in rekening brengen bij zowel degene die de zaken aan boord bracht als degene voor wie zij bestemd waren. Voor scheepsexploitanten is het verstandig om in de arbeidsafspraken en de boordinstructies expliciet vast te leggen dat eigen lading niet is toegestaan, en om de ladinglijst bij vertrek te controleren.