Boek 8 Artikel 1148 (8:1148 BW)

Ontheffing van de wegvervoerder bij letsel van de reiziger

De vervoerder is niet aansprakelijk voor schade door dood of letsel van de reiziger veroorzaakt, voor zover het ongeval dat hiertoe leidde, is veroorzaakt door een omstandigheid die een zorgvuldig vervoerder niet heeft kunnen vermijden en voor zover zulk een vervoerder de gevolgen daarvan niet heeft kunnen verhinderen.
Lichamelijke of geestelijke tekortkomingen van de bestuurder van het voertuig alsmede gebrekkigheid of slecht functioneren van het voertuig of van het materiaal, waarvan hij zich voor het vervoer bedient, worden aangemerkt als een omstandigheid die een zorgvuldig vervoerder heeft kunnen vermijden en waarvan zulk een vervoerder de gevolgen heeft kunnen verhinderen. Onder materiaal wordt niet begrepen een schip, luchtvaartuig of spoorvoertuig, aan boord waarvan het voertuig zich bevindt.
Bij de toepassing van dit artikel wordt slechts dan rekening gehouden met een gedraging van een derde, indien geen andere omstandigheid, die mede tot het ongeval leidde, voor rekening van de vervoerder is.

Toelichting

Tegenover de ruime aansprakelijkheid voor dood of letsel van de reiziger staat één uitweg. Dit artikel omschrijft die uitweg voor het personenvervoer over de weg, en maakt hem meteen smal door een aantal oorzaken die er nooit onder vallen met zoveel woorden te benoemen.

De maatstaf van de zorgvuldige vervoerder

De vervoerder gaat vrijuit voor zover het ongeval is veroorzaakt door een omstandigheid die een zorgvuldig vervoerder niet had kunnen vermijden, en voor zover zo'n vervoerder ook de gevolgen daarvan niet had kunnen verhinderen. Er zijn dus twee horden: de oorzaak was onvermijdbaar én de gevolgen waren onafwendbaar. De maatstaf is niet wat deze vervoerder feitelijk deed, maar wat een zorgvuldige vervoerder had kunnen doen.

De woorden 'voor zover' laten ruimte voor een gedeeltelijke ontheffing. Draagt de vervoerder voor een deel van de oorzaken wel verantwoordelijkheid, dan blijft hij voor dat deel aansprakelijk en verdwijnt zijn aansprakelijkheid niet in haar geheel.

Wat nooit als onvermijdbaar telt

Lichamelijke of geestelijke tekortkomingen van de bestuurder gelden als vermijdbaar; onwel worden achter het stuur bevrijdt de vervoerder dus niet.
Gebrekkigheid of slecht functioneren van het voertuig geldt eveneens als vermijdbaar, ook wanneer het gebrek niet zichtbaar was.

- Hetzelfde geldt voor het materiaal waarvan de vervoerder zich bedient. Een schip, luchtvaartuig of spoorvoertuig waarop de bus zich bevindt telt daarbij echter niet als materiaal mee.

De gedraging van een derde

Het derde lid beperkt het beroep op het gedrag van een ander. Met de gedraging van een derde wordt alleen rekening gehouden als er verder geen enkele omstandigheid meespeelde die voor rekening van de vervoerder komt. Was er wel zo'n omstandigheid, dan kan de vervoerder zich niet achter die derde verschuilen, hoe onvoorzichtig die ook heeft gehandeld.

In de praktijk

Een touringcar raakt van de weg doordat een automobilist plotseling invoegt. Is dat werkelijk de enige oorzaak, dan kan de vervoerder zich op het gedrag van die derde beroepen. Blijkt echter dat de banden versleten waren of dat de chauffeur zijn rusttijden had overschreden, dan is er een omstandigheid die voor zijn rekening komt en verliest het beroep op de derde zijn kracht. Voor de gewonde reiziger betekent dit dat onderhoudsgegevens, rijtijden en de toestand van het voertuig vrijwel altijd op tafel komen.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Relevante jurisprudentie

Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.

Wie bewijst eigen schuld van de reiziger?

Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden · 2019-06-18 · ECLI:NL:GHARL:2019:5058

Na een val in een taxibusje beriep de vervoerder zich op overmacht. Het hof legt de maatstaf van dit artikel objectief uit: beslissend is niet wat deze vervoerder kon, maar wat een zorgvuldig vervoerder in het algemeen had kunnen vermijden of verhinderen, en de stelplicht en bewijslast daarvoor rusten op de vervoerder. De lat ligt daarbij hoog: de vervoerder moet aantonen dat hij alle in de gegeven omstandigheden redelijkerwijs van een zorgvuldig vervoerder te vergen maatregelen heeft genomen om de schade te voorkomen. Omdat de vervoerder niet had onderbouwd dat de chauffeur dat had gedaan vanaf het moment dat hij de opgestane passagier zag, faalde het beroep op overmacht.

Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.

Wettekst