Boek 8 Artikel 1098 (8:1098 BW)

De wegvervoerder is in beginsel aansprakelijk als lading beschadigd, verloren of te laat aankomt. Artikel 8:1098 BW geeft hem het algemene verweer daartegen, en het bepaalt tegelijk waar dat verweer ophoudt.

De maatstaf

De vervoerder is niet aansprakelijk voor zover de schade is veroorzaakt door een omstandigheid die een zorgvuldig vervoerder niet had kunnen vermijden en waarvan zo'n vervoerder de gevolgen niet had kunnen verhinderen. Dat is een dubbele toets: eerst de vraag of het voorval te voorkomen was, daarna de vraag of de gevolgen nog te beperken waren.

De maatstaf is geobjectiveerd. Het gaat niet om wat deze vervoerder gewoonlijk deed, maar om wat een zorgvuldig handelende vervoerder in de branche had gedaan. De lat ligt daarmee hoger dan bij gewone overmacht: dat maatregelen voor deze vervoerder lastig of kostbaar waren, legt bij die toets weinig gewicht in de schaal.

• de vervoerder draagt de stelplicht en het bewijsrisico
• vermijden en gevolgen verhinderen zijn twee afzonderlijke vragen

- de norm is die van een zorgvuldige vervoerder, niet van deze vervoerder

Techniek is geen excuus

Het tweede lid sluit één verweer uitdrukkelijk uit: de vervoerder kan zich niet beroepen op gebrekkigheid van het voertuig of van het materiaal waarvan hij zich bedient. Een gesprongen band, een defecte koelmotor of een falende spanband komen dus voor zijn rekening, ook als het gebrek verborgen was.

Daarop bestaat één uitzondering: is het materiaal door de afzender, de geadresseerde of de ontvanger ter beschikking gesteld, dan geldt de uitsluiting niet. Verder verduidelijkt de wet dat onder materiaal niet wordt verstaan een schip, luchtvaartuig of spoorvoertuig waarop het voertuig zich bevindt. Faalt de ferry, dan is dat geen materiaal van de wegvervoerder.

Een ruim begrip beschadiging

Het derde lid maakt duidelijk dat beschadiging in deze afdeling ruim moet worden gelezen. Het omvat ook geheel of gedeeltelijk verlies van zaken, vertraging en ieder ander schadeveroorzakend feit. Het overmachtsverweer en de daarop gebouwde regels gelden dus voor alle vormen van tekortschieten uit de artikelen 8:1095 en 8:1096 BW.

In de praktijk

Een koelwagen valt uit door een technisch defect en een partij bederft. De vervoerder kan zich daarop niet beroepen; het gebrek van zijn eigen materieel is zijn risico. Wordt hij daarentegen op de snelweg aangereden door een derde en raakt de lading daardoor beschadigd, dan hangt het ervan af of een zorgvuldig vervoerder dat had kunnen vermijden en de gevolgen had kunnen beperken. Voor vervoerders is onderhoudsadministratie dus zelden een verweer, maar wel van belang om het verwijt van bewuste roekeloosheid te weerleggen.