Boek 8 Artikel 373 (8:373 BW)

In het zeevervoer wordt lading niet alleen per partij geboekt; vaak wordt scheepsruimte of een heel schip voor een reis of voor een periode gehuurd. Dit artikel plaatst die praktijk binnen het vervoerrecht. Tijd- en reisbevrachting zijn hier geen huurovereenkomsten maar vormen van goederenvervoer: de vervoerder verbindt zich tot vervoer aan boord van een schip dat hij daartoe geheel of gedeeltelijk ter beschikking stelt aan zijn wederpartij.

Het verschil met rompbevrachting

Uitdrukkelijk buiten deze omschrijving valt de rompbevrachting. Daarbij houdt de vervrachter geen enkele zeggenschap meer over het schip: de exploitatie ligt in handen en voor rekening van de rompbevrachter, die daarmee zelf exploitant wordt, en de vervrachter verbindt zich niet tot vervoer. Of het schip met of zonder bemanning wordt overgedragen, is daarvoor niet beslissend. Bij tijd- en reisbevrachting behoudt de vervrachter juist zeggenschap en blijft hij verantwoordelijk voor de vaart: bemanning, nautische leiding en scheepsbedrijf blijven bij hem.

Tijd of reis

Binnen deze categorie bestaan twee varianten. Bij reisbevrachting wordt het schip of een deel daarvan ter beschikking gesteld voor een bepaalde reis. Bij tijdbevrachting gebeurt dat voor een bepaalde periode, waarbinnen de bevrachter binnen de grenzen van het contract mag bepalen waarheen wordt gevaren. Dat onderscheid werkt door in de commerciële afspraken over vracht, ligtijd en het gebruik van het schip.

De namen van de partijen

Om verwarring te voorkomen geeft de wet de beide partijen in deze afdeling een eigen naam. De vervoerder heet hier vervrachter, zijn wederpartij heet bevrachter. Die bevrachter neemt in het stelsel van de wet de plaats van afzender in. Dat is meer dan taalgebruik: waar de wet elders rechten of plichten aan de afzender toekent, is bij een bevrachting de bevrachter degene die het aangaat.

In de praktijk

Een handelshuis huurt een bulkcarrier voor drie maanden om graan te verschepen. Dat is een tijdbevrachting en dus een vervoerovereenkomst in de zin van deze afdeling; de vervrachter blijft aansprakelijk als vervoerder voor de lading. Wie meent dat hij met een huurovereenkomst te maken heeft en daarom naar het algemene verbintenissenrecht grijpt, komt bedrogen uit. Bij het opstellen van het contract loont het daarom om helder te maken welke variant is bedoeld: rompbevrachting, tijdbevrachting of reisbevrachting.