Boek 8 Artikel 1006 (8:1006 BW)

Het is zelden zo dat één schip alles fout deed. Vaak hebben twee of meer binnenschepen samen door hun schuld schade veroorzaakt — bij een aanraking, maar op grond van artikel 8:1002 BW ook zonder dat de schepen elkaar raakten. Artikel 8:1006 BW verdeelt in al die gevallen de aansprakelijkheid, en het doet dat met een onderscheid dat op het eerste gezicht verrassend is.

Twee soorten schade

Hebben twee of meer binnenschepen samen door hun schuld schade aangericht, dan geldt er een gesplitst regime. Voor de schade aan de andere schuldige schepen en aan de goederen die daar aan boord liggen, is de aansprakelijkheid van hun eigenaren niet hoofdelijk. Voor alle overige schade zijn zij dat wel.

Achter dat onderscheid zit een gedachte. De schepen die zelf schuld hadden, zijn geen willekeurige buitenstaanders; zij hebben aan het ongeval bijgedragen en het is redelijk dat zij hun schade onderling naar rato dragen. Wie er helemaal buiten stond, zoals een aangevaren derde of de eigenaar van lading op een derde schip, verdient de sterkere positie die hoofdelijkheid biedt.

• tussen de schuldige schepen onderling: naar verhouding van de schuld
• tegenover alle anderen: hoofdelijk, dus het geheel bij één van hen

- de goederen aan boord van schuldige schepen volgen het regime van die schepen

Verdeling naar gewicht van de schuld

Is de aansprakelijkheid niet hoofdelijk, dan draagt elke eigenaar tegenover de benadeelden een deel dat overeenkomt met het gewicht van de schuld van zijn eigen schip. Laten de omstandigheden geen vaststelling van die verhouding toe, of is de schuld gelijkwaardig, dan draagt ieder een gelijk deel. Die terugvalregel voorkomt eindeloos procederen over percentages.

Onderling verhaal

Bij hoofdelijke aansprakelijkheid moet elke eigenaar uiteindelijk zijn aandeel dragen, berekend volgens dezelfde schuldverhouding. Wie meer dan zijn aandeel heeft betaald, heeft voor het overschot verhaal op de anderen die minder betaalden; daarbij gelden de voorbehouden van de artikelen 8:880 en 8:364 BW. Blijkt een van hen niet te kunnen betalen, dan wordt dat verlies over de overigen omgeslagen in dezelfde verhouding.

Die laatste regel is belangrijk. Het insolventierisico van een medeschuldige komt dus niet bij de benadeelde terecht, maar wordt binnen de groep van schuldigen verdeeld.

In de praktijk

Twee schepen varen elkaar aan door wederzijdse fouten en beschadigen daarbij ook een steiger. Voor de schade aan elkaar en aan hun eigen lading dragen zij elk hun deel naar rato van de schuld. De eigenaar van de steiger kan daarentegen het volledige bedrag bij een van beiden halen. Wie zo'n claim ontvangt, betaalt eerst en verhaalt daarna het meerdere op de ander. Vandaar dat na een aanvaring de vaststelling van de schuldverhouding vaak het echte strijdpunt is.