Boek 8 Artikel 540 (8:540 BW)

De titel over ongevallen begint met een korte begripsbepaling: aanvaring is de aanraking van schepen met elkaar. Die ene zin bepaalt wanneer de bijzondere aanvaringsregels van dit boek in beeld komen.

Wat de omschrijving inhoudt

Er zijn twee elementen. Het moet gaan om schepen, en zij moeten elkaar hebben geraakt. Of dat gebeurde bij hoge snelheid of tijdens een manoeuvre in de haven, doet niet ter zake. Ook is niet vereist dat beide schepen voeren; een varend schip dat een afgemeerd schip raakt, levert eveneens een aanvaring op.

Waarom een eigen begrip

Voor schade tussen schepen gelden bijzondere regels over aansprakelijkheid, over de verdeling bij wederzijdse schuld, over de bewijspositie en over de termijnen. Die regels wijken af van het gewone aansprakelijkheidsrecht. Om te weten wanneer zij gelden, moet vaststaan wat een aanvaring is. Daarom staat deze definitie vooraan.

Wat er niet onder valt

Schade die ontstaat zonder dat schepen elkaar raken, valt buiten deze omschrijving. Denk aan zuiging waardoor een afgemeerd schip losslaat, of aan golfslag die schade veroorzaakt. Omdat zulke gevallen wel op aanvaring lijken, verklaart de wet de regeling in een volgend artikel ook daarvoor van toepassing. De definitie is dus smal, maar het bereik van de regeling is ruimer gemaakt.

Schepen onderling

De regeling ziet op de verhouding tussen schepen. Raakt een schip een kade, een brug of een boei, dan is dat geen aanvaring in de zin van deze bepaling, al kan de regeling via de uitbreiding voor schade zonder aanvaring wel van belang zijn. Voor de vraag welke regeling van dit boek geldt, is bovendien van belang of er een zeeschip bij betrokken is; gaat het uitsluitend om binnenschepen, dan is de aanvaringsregeling in de titel over ongevallen in de binnenvaart aan de orde.

In de praktijk

Bij een botsing in een druk vaarwater is de eerste vraag zelden wie schuld had, maar of het geschil onder de aanvaringsregeling valt en zo ja, onder die voor zeeschepen of onder die voor de binnenvaart. Dat bepaalt welk stelsel de hele afwikkeling beheerst. Betrokken schippers en reders doen er goed aan direct na het voorval de feiten vast te leggen: tijd, plaats, betrokken schepen en de manoeuvres die daaraan voorafgingen.