Boek 8 Artikel 573 (8:573 BW)

Een bergingsoperatie kost onmiddellijk geld: brandstof, gehuurd materieel, personeel, soms weken werk. De vaststelling van het hulploon kan daarentegen lang duren, zeker wanneer over waarde, gevaar en inzet wordt gediscussieerd. Dit artikel overbrugt dat gat door de rechter de bevoegdheid te geven een voorschot toe te kennen.

Een billijk bedrag vooraf

De rechter kan, voordat hij het hulploon of de bijzondere vergoeding definitief vaststelt, bevelen dat aan degene die vaststelling kan vorderen een naar billijkheid te bepalen bedrag als voorschot wordt betaald. Het gaat om een tussenoplossing: het bedrag hoeft niet nauwkeurig te zijn berekend, maar moet redelijk zijn in het licht van wat er is gepresteerd en van wat er vermoedelijk zal worden toegewezen.

Aan het bevel kan de rechter voorwaarden verbinden die gezien de omstandigheden billijk zijn. De wet noemt uitdrukkelijk de mogelijkheid te verlangen dat er zekerheid wordt gesteld voor gehele of gedeeltelijke terugbetaling. Blijkt het voorschot achteraf te hoog, dan is de betaler dus niet afhankelijk van de vraag of de hulpverlener het geld nog heeft.

Verrekening met eerder gestelde zekerheid

Was er al zekerheid gesteld op grond van de regeling daarover, dan wordt het bedrag van die zekerheid verminderd met het betaalde voorschot. Zo wordt voorkomen dat de betaler dubbel wordt belast: eerst met een garantie voor het volle bedrag en daarna met een voorschot dat daar bovenop komt. De totale last blijft gelijk; alleen de vorm verschuift van dekking naar betaling.

• Onderbouw een verzoek om voorschot met een overzicht van gemaakte kosten en ingezette middelen.
• Houd er rekening mee dat de rechter zekerheid voor terugbetaling kan verlangen.

- Controleer dat een reeds afgegeven garantie wordt verlaagd zodra het voorschot is betaald.

In de praktijk

Een bergingsbedrijf heeft drie weken met twee vaartuigen en een duikploeg gewerkt om een gezonken schip te lichten. De discussie over de geredde waarde loopt nog en de definitieve vaststelling laat op zich wachten. Het bedrijf kan dan om een voorschot vragen, zodat het zijn eigen leveranciers en bemanning kan betalen. De rechter kijkt naar wat er onbetwist is gepresteerd en bepaalt een bedrag dat daar redelijk bij past, eventueel onder de voorwaarde dat er voor terugbetaling wordt ingestaan. Voor de reder en zijn verzekeraars is het zaak om de reeds afgegeven garantie meteen te laten aanpassen, zodat zij niet twee keer voor hetzelfde bedrag vastzitten.