Boek 8 Artikel 770 (8:770 BW)

In de binnenvaart is gedeeld eigendom gebruikelijk: een schip staat op naam van twee schippers, van een familie of van een groep investeerders. Dit artikel regelt wat er dan juridisch ontstaat. Behoort een binnenschip blijkens de openbare registers aan twee of meer personen gezamenlijk toe, dan bestaat tussen hen een rederij.

Ontstaan van rechtswege

De rederij ontstaat vanzelf uit de registratie. Er is geen oprichtingshandeling en geen statuten voor nodig; de inschrijving in de openbare registers is beslissend. Wie samen een binnenschip te boek laat staan, zit dus in een rederij, ook als de betrokkenen daar zelf niet aan hebben gedacht.

Op die hoofdregel bestaat één uitzondering. Treden de eigenaren onder een gemeenschappelijke naam op, dan is er slechts een rederij wanneer dat uitdrukkelijk bij akte is overeengekomen én die akte in de registers is ingeschreven. Achtergrond daarvan is dat een gezamenlijke naam op een andere samenwerkingsvorm kan wijzen, bijvoorbeeld een vennootschap; de wet vraagt dan om een bewuste keuze die voor derden kenbaar is.

Geen rechtspersoon

Het tweede lid is kort maar ingrijpend: de rederij is geen rechtspersoon. Zij kan dus niet zelfstandig eigenaar van het schip zijn; dat behoort de leden gezamenlijk toe. De aansprakelijkheid loopt naar de deelgenoten zelf.

Voor de praktijk is dat een belangrijk gegeven. Wie zaken doet met een rederij, doet in werkelijkheid zaken met de gezamenlijke eigenaren. Die aansprakelijkheid is wel begrensd: voor de verbintenissen van de rederij is ieder lid aansprakelijk naar evenredigheid van zijn aandeel in het schip, dus niet voor het geheel. Een beschermend omhulsel zoals een besloten vennootschap dat biedt, is de rederij daarmee nog niet.

• Controleer de tenaamstelling in de openbare registers; die bepaalt het ontstaan.
• Bij optreden onder een gemeenschappelijke naam is een ingeschreven akte nodig.

- De rederij schermt het privévermogen van de deelgenoten niet af.

In de praktijk

Twee schippers kopen samen een motorvrachtschip en laten het op beider naam te boek stellen. Daarmee is er een rederij, met de wettelijke regeling over besluitvorming en beheer die daarbij hoort. Willen zij onder één handelsnaam naar buiten treden en toch een rederij blijven, dan moeten zij dat bij akte vastleggen en die akte laten inschrijven. Wie een vorm met eigen rechtspersoonlijkheid wil, moet iets anders kiezen; de rederij is dat niet. Financiers en leveranciers kijken om die reden altijd naar de personen achter het schip.