Boek 8 Artikel 949 (8:949 BW)

Bij tijdbevrachting betaalt de bevrachter voor de beschikbaarheid van het schip, niet voor een concrete reis. Artikel 8:949 BW regelt wanneer de vrachtbetaling bij goederenvervoer over de binnenwateren stopt: over de tijd dat de bevrachter het schip niet overeenkomstig de bedingen van de bevrachting tot zijn beschikking heeft, mits aan de voorwaarden van het artikel is voldaan.

Twee oorzaken

De wet noemt twee gevallen waarin het schip niet beschikbaar is. Het eerste is beschadiging van het schip. De tekst stelt daarbij geen eis aan de oorzaak van die beschadiging; beslissend is dat het schip door de beschadiging niet overeenkomstig de bevrachting ter beschikking staat. Het tweede geval is een tekortkoming van de vervrachter in de nakoming van zijn verplichtingen, bijvoorbeeld doordat hij geen bemanning levert of het schip niet in de afgesproken staat houdt.

De wet spreekt van vracht die niet verschuldigd is 'over de tijd' dat het schip niet beschikbaar is. De vrachtplicht vervalt dus niet voor de hele bevrachting, maar alleen voor de periode van onbeschikbaarheid. Staat het schip weer ter beschikking van de bevrachter, dan loopt de vracht weer.

De drempel van vierentwintig uur

Niet elk oponthoud telt. De vracht vervalt pas als het schip meer dan vierentwintig aaneengesloten uren niet ter beschikking van de bevrachter staat. Kortere onderbrekingen laten de vrachtplicht dus ongemoeid. De uren moeten bovendien aaneengesloten zijn; losse storingen die samen een dag beslaan, tellen niet bij elkaar op.

• beschadiging van het schip of een tekortkoming van de vervrachter
• de onderbreking moet meer dan vierentwintig aaneengesloten uren duren

- over die tijd is geen vracht verschuldigd

Het voorbehoud bij opzegging

De regeling geldt onder voorbehoud van de slotzinsnede van het zesde lid van artikel 8:935 BW. Daar staat dat bij tijdbevrachting na opzegging wegens zware beschadiging de vracht verschuldigd blijft tot de zaken zijn gelost. De twee regels moeten in samenhang worden gelezen: het stilliggen van een beschadigd schip kan de vracht doen vervallen, maar zolang na een opzegging de lading van de bevrachter er nog in zit, loopt de vracht door tot de lossing.

Wat het artikel wel en niet regelt

Het artikel gaat over de vrachtplicht: over de bedoelde periode hoeft de bevrachter niet te betalen voor een schip dat hij niet kan gebruiken. Of een van beide partijen daarnaast een vordering tot schadevergoeding op de ander heeft, bijvoorbeeld wegens een tekortkoming in de nakoming, regelt dit artikel niet; dat volgt uit de overeenkomst en de overige regels. Voor alle andere perioden blijft de gewone vrachtplicht gelden.

In de praktijk

Een bevrachter heeft een schip voor enkele maanden en de motor valt uit; de reparatie duurt drie dagen. Over die dagen is geen vracht verschuldigd, want de onderbreking duurde langer dan een etmaal en het schip stond in die tijd niet tot zijn beschikking. Duurt het herstel maar een halve dag, dan verandert er niets aan de rekening. Afspraken in het contract over hoe de onderbreking wordt gemeten en wie de tijd bijhoudt, beperken de ruimte voor discussie over het begin en einde ervan.