Boek 8 Artikel 51 (8:51 BW)

Als er bij gecombineerd goederenvervoer een CT-document is afgegeven, loopt alles via dat stuk. Dit artikel concentreert de aanspraken bij één persoon: de regelmatige houder. Hij, en niemand anders, kan van de gecombineerd vervoerder aflevering vorderen, tenzij hij het document niet op rechtmatige wijze heeft verkregen.

Eén rechthebbende tegelijk

Die concentratie hangt samen met het feit dat de vervoerder maar één keer kan afleveren. Zou naast de houder ook de oorspronkelijke afzender of een tussenliggende koper kunnen vorderen, dan moest de vervoerder zelf gaan uitzoeken wie gelijk heeft. Nu volstaat het dat hij afgaat op het document. Hetzelfde geldt voor de schadevergoeding: is de vervoerder aansprakelijk omdat hij niet zonder vertraging en in de ontvangen staat heeft afgeleverd, dan is het uitsluitend de houder die daarvoor vergoeding kan vorderen.

• Recht op aflevering: alleen de regelmatige houder.

- Recht op schadevergoeding wegens verlies, schade of vertraging: eveneens alleen hij.

Twee eisen aan de houder

De eerste volzin bevat twee toetsen die los van elkaar staan. De eerste is formeel: of iemand regelmatig houder is, volgt uit het document zelf, uit de vraag op wie het luidt en hoe het van hand tot hand is gegaan. De tweede kijkt naar de manier van verkrijgen: de wet sluit uit wie niet op rechtmatige wijze houder is geworden. Iemand die het stuk heeft gestolen of het door bedrog in handen heeft gekregen, kan zich dus niet op dit artikel beroepen, ook al kan hij het document tonen.

Welke bedingen tegen wie werken

Het tweede lid regelt de inhoud van de rechtsverhouding. Tegenover een houder die niet de afzender was, is de vervoerder gebonden aan de bedingen van het document en kan hij zich daar ook op beroepen. Rechten op betaling kan hij tegen iedere houder inroepen voor zover die duidelijk uit het stuk blijken. Is de houder tegelijk de afzender, dan komt daar meer bij: dan kan de vervoerder zich ook op de vervoerovereenkomst en op zijn persoonlijke verhouding tot die afzender beroepen.

De logica erachter

Een derde kent de onderliggende overeenkomst niet en mag daarom afgaan op wat hij in handen heeft. De afzender kent die overeenkomst wel en kan zich er dus niet aan onttrekken door zijn eigen document in stelling te brengen.

In de praktijk

Een ontvanger meldt zich bij aankomst zonder document en vraagt om afgifte omdat hij de koopsom al heeft betaald. Naar de wettekst kan alleen de regelmatige houder aflevering vorderen; wie het document niet heeft, kan zich daar dus niet op beroepen. Ontstaat er schade, dan hangt de vraag wie kan claimen af van wie houder is; is het document nog bij een bank, dan ligt het vorderingsrecht daar. Wie schade lijdt maar geen houder is, heeft op grond van dit artikel zelf geen vordering tegen de gecombineerd vervoerder.