Boek 8 Artikel 899 (8:899 BW)

De vervoerder die zich op de ontheffingsgrond beroept, moet aannemelijk maken dat een zorgvuldig vervoerder de omstandigheid niet had kunnen vermijden. Voor een aantal typische scheepvaartrisico's geeft dit artikel hem daarbij een handje: die omstandigheden worden vermoed onvermijdbaar te zijn geweest.

De opgesomde omstandigheden

Het gaat om brand en ontploffing, om hitte en koude, om het optreden van knaagdieren of ongedierte, en om bederf, lekkage, smelting, ontvlamming en corrosie. Wat die gevallen gemeen hebben, is dat zij zich vaak voordoen zonder dat de vervoerder er iets aan kon doen en zonder dat achteraf goed te reconstrueren valt wat er precies gebeurde.

Het vermoeden ziet op de eerste toets van de ontheffingsgrond: het vermijden van de omstandigheid. Het zegt niets over de tweede toets, namelijk of de vervoerder de gevolgen had kunnen verhinderen. Ook met dit vermoeden in de hand moet hij dus laten zien dat hij adequaat heeft gereageerd toen het misging.

Een weerlegbaar vermoeden

Het gaat om een vermoeden en niet om een vrijbrief. De ladingbelanghebbende kan tegenbewijs leveren. Blijkt dat de brand ontstond door slecht onderhouden bekabeling, dat de hitte het gevolg was van een defecte koeling of dat het ongedierte al bij het laden aan boord zat, dan valt het vermoeden weg.

Voor de vervoerder is het vermoeden dus vooral een verlichting van zijn positie bij de start van de discussie. Wie zijn dossier op orde heeft, met onderhoudsrapporten en met vastlegging van de genomen maatregelen, staat aanmerkelijk sterker dan wie alleen op het vermoeden vertrouwt.

• Het vermoeden ziet alleen op de onvermijdbaarheid, niet op de reactie erna.
• Bewaar onderhouds- en keuringsrapporten; die weerleggen of onderbouwen het vermoeden.

- Ladingbelanghebbenden kunnen tegenbewijs leveren; onderzoek de oorzaak snel.

In de praktijk

Een partij landbouwproducten komt bedorven aan. De vervoerder beroept zich op bederf en profiteert van het wettelijke vermoeden. De ontvanger laat vervolgens onderzoeken hoe de reis is verlopen en toont aan dat de ventilatie dagenlang uit heeft gestaan. Daarmee is het beeld gekanteld: het bederf was in dit geval te vermijden geweest, en bovendien had een zorgvuldig vervoerder de gevolgen kunnen beperken. Wie in zo'n dossier zit, doet er goed aan direct bij aankomst monsters en meetgegevens veilig te stellen.