Boek 8 Artikel 1791 (8:1791 BW)

Dit artikel regelt een vervolgvordering die na een aanvaring met zeeschepen kan ontstaan. Heeft een aansprakelijke partij meer betaald dan haar aandeel, dan kan zij dat overschot verhalen op de andere aansprakelijken. Die verhaalsvordering verjaart door verloop van één jaar, te rekenen vanaf de aanvang van de dag volgend op de dag waarop het overschot is betaald.

Waarom een eigen termijn

Bij een aanvaring zijn vaak meerdere schepen betrokken en is de schuld verdeeld. Voor zover de aansprakelijkheid hoofdelijk is, kan de benadeelde een van de schuldigen voor het geheel aanspreken; die betaalt en zoekt daarna verhaal bij de anderen. Voor de schade aan de schuldige schepen zelf en aan de zaken aan boord daarvan geldt geen hoofdelijkheid maar een verdeling naar het gewicht van de schuld, zodat daar van een te verhalen overschot geen sprake is. De hoofdvordering en de verhaalsvordering ontstaan dus op verschillende momenten en verdienen elk hun eigen klok.

• Het gaat om verhaal van wat boven het eigen aandeel is betaald.
• De termijn bedraagt één jaar en is dus kort.

- Zij begint de dag na de betaling van het overschot.

Het beginmoment is hard

De termijn knoopt aan bij de betaling zelf. Er wordt dus niet gewacht tot vaststaat hoe de schuld precies moet worden verdeeld of tot een deskundigenrapport klaar is. Wie betaalt, moet vanaf dat moment rekenen. Een jaar is kort in een dossier waarin schuldverdeling nog ter discussie staat, en dat maakt tijdige actie noodzakelijk.

Wat de betaler kan doen

Is de verdeling nog niet uitgekristalliseerd, dan blijven de gewone mogelijkheden open: stuiten, of met de wederpartij afspreken dat de termijn wordt verlengd. Dat laatste kan pas nadat het feit dat de vordering deed ontstaan heeft plaatsgehad, en dat is hier de betaling van het overschot en niet de aanvaring. Een afspraak die daarvoor wordt gemaakt, biedt dus geen zekerheid. Een korte schriftelijke bevestiging volstaat om de verlenging vast te leggen; een mondelinge toezegging biedt weinig houvast.

In de praktijk

Twee schepen komen in aanvaring en de reder van het ene schip vergoedt de volledige schade aan een derde, terwijl duidelijk is dat de schuld gedeeld is. Vanaf de dag na die betaling heeft hij een jaar om het teveel betaalde te verhalen op de andere reder. Loopt het overleg daarover traag, dan is een schriftelijke verlenging de eenvoudigste manier om zijn positie veilig te stellen. Dat kost een brief en voorkomt een onnodige procedure. Een jaar gaat in zo'n dossier snel voorbij.