Boek 8 Artikel 785 (8:785 BW)

Teboekstelling van binnenschepen is niet vrijblijvend. Dit artikel maakt er een verplichting van voor de eigenaar, met een duidelijke termijn, en het benoemt de categorieën schepen die van die plicht zijn vrijgesteld. Achtergrond is dat een betrouwbaar register de hele binnenvaart dient: kopers, financiers, verzekeraars en schuldeisers moeten kunnen zien wie eigenaar is en welke rechten er rusten.

De termijn

De eigenaar moet de teboekstelling verzoeken binnen drie maanden nadat teboekstelling mogelijk is geworden volgens de daarvoor geldende bepaling. Die termijn begint dus niet bij de aankoop of bij de oplevering als zodanig, maar op het moment dat aan de voorwaarden voor teboekstelling wordt voldaan, bijvoorbeeld doordat de exploitatie vanuit Nederland wordt geleid.

De vrijstellingen

De plicht geldt niet voor kleine schepen. De wet legt de grens bij vrachtschepen met minder dan twintig ton laadvermogen, gerekend in eenheden van duizend kilogram, en bij andere binnenschepen met minder dan tien kubieke meter waterverplaatsing. Die verplaatsing wordt gemeten tussen het inzinkingsvlak van het lege schip in zoet water en het vlak van de grootste toegelaten diepgang. Voor kleine vaartuigen zou de last van registratie niet in verhouding staan tot het belang ervan.

Een tweede vrijstelling geldt voor afgebouwde binnenschepen die te boek staan in het register van een staat die geen partij is bij het Verdrag van Genève. Voldoende is dat het schip daar aan ten minste één van de voorwaarden voldoet die dat verdrag daarvoor opsomt; aan alle voorwaarden hoeft dus niet te zijn voldaan. Zo wordt dubbele registratie voorkomen zonder dat schepen buiten elk register vallen.

De derde vrijstelling is er een van doorvaart: schepen die uit een niet-verdragsstaat komen en onderweg zijn naar het land waar zij zullen worden teboekgesteld, hoeven hier niet te worden ingeschreven. Zij zijn immers al op weg naar hun definitieve register.

• Reken de termijn vanaf het moment dat aan de voorwaarden voor teboekstelling wordt voldaan.
• Meet bij twijfel het laadvermogen of de verplaatsing; die bepalen of de plicht geldt.

- Een vrijstelling van de plicht sluit vrijwillige teboekstelling niet uit.

In de praktijk

Een ondernemer koopt een motorvrachtschip en gaat dat vanuit Rotterdam exploiteren. Vanaf dat moment loopt de termijn waarbinnen hij teboekstelling moet verzoeken. Voor zijn kleine werkbootje geldt die plicht niet, maar hij kan het schip toch laten inschrijven wanneer hij er een hypotheek op wil vestigen; de vrijstelling betreft alleen de plicht, niet de mogelijkheid. Wie een schip koopt dat uit het buitenland komt, moet nagaan of de bestaande registratie in de weg staat aan inschrijving hier en welke van de vrijstellingen van toepassing is.