Boek 8 Artikel 415 (8:415 BW)

Werking van verwijzingen naar andere bedingen in het cognossement

Verwijzingen in het cognossement worden geacht slechts die bedingen daarin in te voegen, die voor degeen, jegens wie daarop een beroep wordt gedaan, duidelijk kenbaar zijn.
Een dergelijk beroep is slechts mogelijk voor hem, die op schriftelijk verlangen van degeen jegens wie dit beroep kan worden gedaan of wordt gedaan, aan deze onverwijld die bedingen heeft doen toekomen.
Nietig is ieder beding, waarbij van het tweede lid van dit artikel wordt afgeweken.

Toelichting

Cognossementen verwijzen vaak naar voorwaarden die er niet in staan: een charterpartij, een set algemene condities, een clausule uit een ander document. Dit artikel bepaalt wanneer zulke verwijzingen werkelijk effect hebben tegenover degene aan wie zij worden tegengeworpen.

Alleen wat duidelijk kenbaar is

De hoofdregel is beschermend. Een verwijzing voegt alleen die bedingen in het cognossement in die duidelijk kenbaar zijn voor degene tegen wie er een beroep op wordt gedaan. Een vage verwijzing naar een niet nader aangeduid document helpt de vervoerder dus niet. De houder moet kunnen begrijpen welke voorwaarden hij over zich heen krijgt.

De plicht om de tekst te sturen

Daar komt een concrete verplichting bij. Wie zich op zulke bedingen wil beroepen, moet ze onverwijld toesturen wanneer de wederpartij daar schriftelijk om vraagt. Doet hij dat niet, dan kan hij zich er niet op beroepen. Dat maakt het voor de houder eenvoudig: hij vraagt de tekst op en weet daarna waar hij aan toe is.

Dwingend recht

Om te voorkomen dat deze bescherming contractueel wordt uitgehold, verklaart de wet ieder afwijkend beding op dit punt nietig. De verplichting om de bedingen op verzoek te verstrekken kan dus niet worden wegbedongen, ook niet met een clausule in het cognossement zelf.

Waarom dit zo belangrijk is

In het zeevervoer bepalen juist de ingevoegde voorwaarden vaak de uitkomst: arbitragebedingen, rechtskeuzes, termijnen en aansprakelijkheidsclausules staan zelden op de voorzijde van het document. De houder van een cognossement heeft aan die onderhandelingen niet deelgenomen. De wet geeft hem daarom het recht om te weten wat er precies is geïncorporeerd.

In de praktijk

Ontvangt een koper een cognossement waarin staat dat de voorwaarden van een charterpartij van toepassing zijn, dan is de eerste stap een schriftelijk verzoek om die charterpartij toegestuurd te krijgen. Blijft dat verzoek onbeantwoord, dan kan de vervoerder zich later niet op die voorwaarden beroepen. Het loont dus om dat verzoek vroeg te doen en de verzending ervan vast te leggen.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Wettekst