Boek 8 Artikel 977 (8:977 BW)

Een vervoerder van personen over binnenwateren weet niet wat er in de bagage van zijn reizigers zit. Zou hij zonder meer instaan voor sieraden, contant geld of kunst, dan zou hij een risico dragen dat hij niet kan inschatten of verzekeren. Artikel 8:977 BW sluit die aansprakelijkheid daarom in beginsel uit.

Welke zaken het betreft

De wet noemt geldstukken, verhandelbare documenten, goud, zilver, juwelen, sieraden en kunstvoorwerpen, en voegt daar een open categorie aan toe: andere zaken van waarde. Die laatste toevoeging maakt de opsomming niet star; ook zaken die de wetgever niet expliciet noemde maar die dezelfde bijzondere waarde vertegenwoordigen, vallen eronder.

Het gaat om waarde in een bijzondere zin, niet simpelweg om een dure aankoop. Bepalend is dat het zaken zijn waarvan een vervoerder de aanwezigheid en het risico redelijkerwijs niet kan overzien zolang hij er niet op is gewezen.

• de uitsluiting geldt voor verlies én voor beschadiging
• de uitsluiting geldt zowel voor verlies als voor beschadiging

- zij geldt alleen bij personenvervoer over binnenwateren

De uitweg: in bewaring geven

Er is één manier waarop de reiziger zich wel kan indekken. Zijn de kostbaarheden aan de vervoerder in bewaring gegeven en is afgesproken dat hij ze in zekerheid zal bewaren, dan geldt de uitsluiting niet. Er zijn dus twee elementen nodig: feitelijke afgifte aan de vervoerder, en een afspraak over veilige bewaring. Alleen melden dat er iets waardevols meegaat, is niet genoeg.

Die constructie is redelijk voor beide kanten. De vervoerder weet dan wat hij onder zich heeft, kan passende voorzieningen treffen en zijn dekking daarop afstemmen. De reiziger krijgt daarvoor bescherming terug die hij anders niet had.

Waarom deze regel bestaat

Het is een verdeling van kenbaar risico. Een reiziger weet wat hij meeneemt; de vervoerder niet. Door de aansprakelijkheid uit te sluiten tenzij de reiziger open kaart speelt, legt de wet de prikkel bij degene die de informatie heeft. Wie zijn kostbaarheden stil in een tas houdt, kiest daarmee voor eigen risico.

In de praktijk

Een passagier op een riviercruise laat sieraden in zijn hut liggen en mist ze na een dag aan wal. Zonder afgifte aan boord en zonder afspraak over veilige bewaring kan hij de rederij daarvoor niet aanspreken. Was er een kluis bij de receptie en had hij de sieraden daar afgegeven met een bewijs, dan ligt het anders. Voor reizigers is de praktische regel dus: gebruik de kluis en vraag om een bevestiging; voor vervoerders: maak duidelijk welke voorziening er is en leg de afgifte vast.