Boek 8 Artikel 195 (8:195 BW)

Een teboekstelling is niet eeuwig. Dit artikel bepaalt in welke gevallen zij wordt doorgehaald, wie daarvoor moet zorgen en welke bescherming er geldt voor wie rechten op het schip heeft. Doorhaling is ingrijpend: het schip verdwijnt uit het register en daarmee verandert zijn juridische status.

De gronden

Doorhaling gebeurt op verzoek van degene die in de registers als reder staat vermeld, of op aangifte van de reder dan wel ambtshalve in een aantal genoemde gevallen. Daartoe behoren het vergaan, het slopen of het blijvend ongeschikt worden voor drijven, het uitblijven van iedere tijding gedurende zes maanden zonder dat dat aan een algemene storing in de berichtgeving ligt, het genomen zijn door rovers of vijanden, het geval dat het schip eigenlijk een binnenschip zou zijn, en het niet meer voldoen aan de eisen voor teboekstelling.

• Het schip bestaat niet meer of kan niet meer drijven.

- Het schip voldoet niet langer aan de eisen voor teboekstelling.

Plicht van de reder

In de genoemde gevallen moet de reder binnen drie maanden aangifte doen nadat de reden voor doorhaling zich heeft voorgedaan. Dat is geen vrijblijvende mededeling: het register moet de werkelijkheid weergeven, en een schip dat is vergaan of van karakter is veranderd hoort daar niet meer in te staan.

Bescherming van rechthebbenden

Bestaan er inschrijvingen of voorlopige aantekeningen ten gunste van derden, dan gebeurt doorhaling alleen als geen van hen zich ertegen verzet. Bij het geval dat het schip niet meer aan de eisen voldoet, geldt een extra waarborg: de reder, de rechthebbenden en de beslagleggers moeten hun rechten op de opbrengst geldend hebben kunnen maken en daartoe ook feitelijk gelegenheid hebben gekregen, of zij moeten toestemmen dan wel voldaan zijn.

Rechterlijke machtiging

Ten slotte geldt dat doorhaling alleen plaatsvindt na machtiging van de rechter, verleend op verzoek van de meest gerede partij. Daarmee is er altijd een moment van toetsing voordat een schip uit het register verdwijnt en de daaraan verbonden zekerheidsrechten hun grondslag verliezen.

In de praktijk

Een schip vergaat en de hypotheekhouder heeft nog een aanzienlijke vordering openstaan. De reder moet binnen drie maanden aangifte doen, maar de doorhaling gaat niet zomaar door: de hypotheekhouder kan zich ertegen verzetten, en zonder machtiging van de rechter vindt zij niet plaats. De waarborg dat rechthebbenden en beslagleggers eerst hun rechten op de opbrengst geldend moeten kunnen maken, geldt alleen als het schip niet meer aan de eisen voor teboekstelling voldoet. Voor financiers zijn dit de bepalingen die voorkomen dat hun zekerheid geruisloos verdwijnt.