Boek 8 Artikel 1001 (8:1001 BW)

De kortste bepaling van deze afdeling is tegelijk de belangrijkste. Artikel 8:1001 BW zegt in één zin wat aanvaring is: de aanraking van schepen met elkaar. Alles wat daarna volgt over aansprakelijkheid, schuldverdeling en termijnen, hangt aan deze omschrijving.

Wat er wel in staat

Er zijn maar twee elementen. Er moet aanraking zijn, en die aanraking moet tussen schepen plaatsvinden. Meer eisen stelt de wet niet. Er hoeft geen schade te zijn ontstaan, er hoeft niemand schuld te hebben en het maakt niet uit of de schepen voeren of stillagen.

Die eenvoud is bewust. Door de definitie zo ruim te houden, wordt voorkomen dat er discussie ontstaat over de vraag of een incident wel een aanvaring is, en verschuift het debat meteen naar wat er werkelijk toe doet: wie draagt de schade.

• aanraking tussen twee of meer schepen volstaat
• schuld of schade is voor de kwalificatie niet vereist

- ook een stilliggend schip kan bij een aanvaring betrokken zijn

Wat er niet in staat

Het artikel zegt niets over aanraking met iets anders dan een schip: een steiger, een brugpijler, een sluisdeur, een oever. Zulke gevallen vallen niet onder deze definitie. Daarvoor is een aparte voorziening getroffen in artikel 8:1002 BW, dat de aanvaringsregeling ook laat gelden bij schade die een binnenschip veroorzaakt zonder dat er een aanvaring plaatshad.

Evenmin staat er iets over de vraag welke objecten als schip gelden. Dat wordt bepaald door de begripsbepalingen van dit boek en door de uitbreiding in artikel 8:1000 BW, die pontons, veerponten en drijvend werkmaterieel meetelt.

Waarom een definitie nodig is

Aanvaring is een van de weinige onderwerpen waarvoor het recht een eigen, gesloten stelsel kent, met een eigen verdeling van schuld en eigen termijnen. Zo'n stelsel heeft een scherpe ingang nodig. Deze definitie levert die: zij is eenvoudig toe te passen op de kade en laat weinig ruimte voor interpretatie.

In de praktijk

Twee schepen raken elkaar bij het passeren in een bocht, ook al gaat het maar om een schampende beweging zonder zichtbare schade. Dat is een aanvaring in de zin van dit artikel, en dus gelden de bijbehorende regels, inclusief de eigen verjaringstermijnen. Voor schippers is dat een reden om ook lichte aanrakingen te melden en vast te leggen: pas later blijkt soms dat er wel degelijk schade is, en dan telt vanaf welk moment de klok liep.