Boek 8 Artikel 954 (8:954 BW)

Weigering van afgifte en retentierecht van de binnenvaartvervoerder

De vervoerder is gerechtigd afgifte van zaken, die hij in verband met de vervoerovereenkomst onder zich heeft, te weigeren aan ieder, die uit anderen hoofde dan de vervoerovereenkomst recht heeft op aflevering van die zaken, tenzij op de zaken beslag is gelegd en uit de vervolging van dit beslag een verplichting tot afgifte aan de beslaglegger voortvloeit.
De vervoerder kan het recht van retentie uitoefenen op zaken, die hij in verband met de vervoerovereenkomst onder zich heeft, voor hetgeen hem verschuldigd is of zal worden ter zake van het vervoer van die zaken alsmede voor hetgeen als bijdrage in avarij-grosse op die zaken verschuldigd is of zal worden. Hij kan dit recht tevens uitoefenen voor hetgeen bij wijze van rembours op de zaak drukt. Indien een cognossement is afgegeven, kan hij dit recht slechts uitoefenen voor wat hem door de ontvanger verschuldigd is of zal worden, tenzij het cognossement bepaalt, dat de vracht of andere vorderingen terzake van het vervoer door de afzender moeten worden voldaan; in dat geval kan hij de zaken terughouden, totdat de afzender aan zijn verplichtingen voldoet. Dit retentierecht vervalt zodra aan de vervoerder is betaald het bedrag waarover geen geschil bestaat en voldoende zekerheid is gesteld voor de betaling van die bedragen, waaromtrent wel geschil bestaat of welker hoogte nog niet kan worden vastgesteld. De vervoerder behoeft echter geen zekerheid te aanvaarden voor hetgeen bij wijze van rembours op de zaak drukt.
De in dit artikel aan de vervoerder toegekende rechten komen hem niet toe jegens een derde, indien hij op het tijdstip dat hij de zaak ten vervoer ontving, reden had te twijfelen aan de bevoegdheid van de afzender jegens die derde hem de zaak ten vervoer ter beschikking te stellen.

Toelichting

Een vervoerder die zijn geld nog niet heeft, heeft één sterk drukmiddel: de lading die hij onder zich heeft. Artikel 8:954 BW regelt dat drukmiddel bij goederenvervoer over de binnenwateren en begrenst het tegelijk, zodat het geen instrument wordt om onbegrensd druk uit te oefenen.

Weigering aan wie buiten de overeenkomst staat

Het eerste lid gaat over iemand die op een andere grondslag dan de vervoerovereenkomst recht op de zaken meent te hebben, bijvoorbeeld als eigenaar. Aan hem mag de vervoerder afgifte weigeren. Er is één uitzondering: ligt er beslag op de zaken en volgt uit de vervolging van dat beslag een verplichting tot afgifte aan de beslaglegger, dan moet hij afgeven.

Waarvoor het retentierecht geldt

Het tweede lid geeft een retentierecht op zaken die de vervoerder in verband met de vervoerovereenkomst onder zich heeft. Hij kan het uitoefenen voor wat hem ter zake van het vervoer van die zaken verschuldigd is of zal worden, voor een bijdrage in avarij-grosse die op die zaken drukt of zal drukken, en voor een rembours dat op de zaak rust.

Is er een cognossement afgegeven, dan is het bereik smaller: dan geldt het recht alleen voor wat de ontvanger verschuldigd is of zal worden. Bepaalt het cognossement echter dat de vracht of andere vervoervorderingen door de afzender moeten worden voldaan, dan mag de vervoerder de zaken terughouden tot die afzender betaalt.

het recht dekt vracht, avarij-grosse en rembours
bij een cognossement telt in beginsel alleen wat de ontvanger verschuldigd is

- het is gebonden aan zaken die de vervoerder feitelijk onder zich heeft

Hoe het retentierecht eindigt

Het recht vervalt zodra twee dingen zijn gebeurd: het onbetwiste bedrag is betaald, en er is voldoende zekerheid gesteld voor bedragen waarover geschil bestaat of waarvan de hoogte nog niet vaststaat. De ladingbelanghebbende kan zijn goederen dus vrijkrijgen zonder eerst het hele geschil te beslechten. Eén uitzondering geldt: voor een rembours hoeft de vervoerder geen zekerheid te aanvaarden; daar wil hij het geld zelf zien.

Bescherming van een derde

Het derde lid beschermt derden. Had de vervoerder bij het in ontvangst nemen van de zaken reden om te twijfelen aan de bevoegdheid van de afzender om hem die zaken ter beschikking te stellen, dan komen de rechten van dit artikel hem tegenover die derde niet toe. Wie ziet dat er iets niet klopt met de herkomst van lading, kan zich later dus niet op zijn retentierecht beroepen tegenover de rechthebbende.

In de praktijk

Een ontvanger weigert de vracht te betalen omdat hij vindt dat er te weinig is geleverd. De schipper mag de lading vasthouden, maar zodra de ontvanger het onbetwiste deel betaalt en voor het betwiste deel een bankgarantie stelt, moet hij lossen. Voor beide partijen loont het om snel te bepalen welk bedrag echt in geschil is: dat verkort het oponthoud, dat volgens artikel 8:956 BW zijn eigen prijskaartje heeft.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Wettekst