Boek 8 Artikel 1313 (8:1313 BW)

Luchtvaartuigen zijn regelmatig eigendom van meer personen tegelijk: een groep ondernemers, een vliegclub, twee maatschappijen die samen investeren. Ieder van hen kan zijn aandeel bezwaren. Dit artikel regelt wat er met zo'n hypotheek gebeurt als de gemeenschap wordt beëindigd.

De hypotheek blijft staan

Voor deze vorm van zekerheid schakelt de wet artikel 3:177 BW uit. In plaats daarvan geldt dat het hypotheekrecht blijft bestaan wanneer het toestel wordt vervreemd of bij een verdeling aan een van de deelgenoten wordt toebedeeld. Verkoop of verdeling doet het recht dus niet vervallen.

Waarom deze afwijking

In het algemene goederenrecht kan een recht op een aandeel bij een verdeling in de lucht komen te hangen: de deelgenoot van wie het aandeel was bezwaard, houdt na de verdeling misschien niets meer over. Voor een schuldeiser die op dat aandeel vertrouwde, is dat een groot risico.

Bij een luchtvaartuig weegt dat extra zwaar. Het toestel is het onderpand, en het is doorgaans het enige verhaal dat een financier heeft. Door de hypotheek te laten voortbestaan, blijft de zekerheid gekoppeld aan de zaak zelf en niet aan de wisselende verhoudingen tussen de deelgenoten.

Wat dit voor de betrokkenen betekent

• De financier houdt zijn zekerheid, ongeacht hoe de mede-eigenaren onderling uit elkaar gaan.
• Wie een aandeel of het hele toestel verkrijgt, moet onderzoeken welke hypotheken er op de aandelen rusten.

- Deelgenoten die willen verdelen, doen er goed aan de financiers vooraf te betrekken.

In de praktijk

Drie ondernemers bezitten samen een zakenvliegtuig; een van hen heeft zijn aandeel verhypothekeerd om zijn investering te financieren. Bij de verdeling krijgt een andere deelgenoot het hele toestel toebedeeld. De hypotheek blijft desondanks op het toestel rusten. Wie het toestel verkrijgt, neemt dus een belast goed over, en zal daar bij de afrekening rekening mee moeten houden. Voor kopers van tweedehands toestellen is het register daarom altijd de eerste plaats om te kijken. Ook een taxatie zegt weinig zolang niet duidelijk is welke rechten er op de afzonderlijke aandelen zijn gevestigd. Wie een toestel uit een gemeenschap overneemt, betrekt de betrokken financiers daarom bij de afwikkeling en laat vastleggen wat er met de bestaande zekerheden gebeurt.