Boek 8 Artikel 484 (8:484 BW)

Vracht is de tegenprestatie voor het vervoer. Dit artikel bepaalt wanneer zij verschuldigd wordt, hoe zij wordt berekend en in welke gevallen zij ook zonder volledige aflevering moet worden betaald.

Het moment en de maatstaf

De hoofdregel is dat de vracht verschuldigd is na aflevering van de zaken op de bestemming, of op de plaats waar de vervoerder ze met inachtneming van artikel 8:440 BW eerder afleverde. Is de vracht bepaald naar gewicht of omvang, dan wordt zij berekend aan de hand van de gegevens bij aflevering. Dat is een bewuste keuze: wat onderweg verdwijnt, telt in beginsel niet mee. Komt dat verlies voort uit de aard of een gebrek van de zaken zelf, zoals indroging, dan gelden die zaken toch als afgeleverd en telt het wel mee.

Vracht in één som

Anders ligt het wanneer voor alle zaken samen één bedrag is afgesproken. Zo'n lumpsumvracht is in haar geheel verschuldigd, ook als slechts een deel van de zaken is afgeleverd. De prijs is dan immers niet aan de hoeveelheid gekoppeld maar aan de reis als geheel.

Onderweg verkochte lading

Voor zaken die onderweg zijn verkocht omdat hun beschadiging verder vervoer redelijkerwijs niet toeliet, is vracht verschuldigd tot ten hoogste het bedrag van de opbrengst. De vervoerder kan dan niet meer vragen dan wat de noodverkoop opbracht, zodat de ladingbelanghebbende naast zijn goederen niet ook nog geld hoeft bij te leggen. Die bovengrens vervalt echter voor zover de beschadiging voortkomt uit de aard of een gebrek van de zaken of uit een handelen of nalaten aan de ladingzijde: dan gelden de zaken als afgeleverd en is de volle vracht verschuldigd.

Vooruitbetaalde vracht

Vracht die vooruit moet worden voldaan of al is voldaan, blijft in haar geheel verschuldigd, ook wanneer de zaken de bestemming niet bereiken. Bij tijdbevrachting geldt dat niet. Deze regel verklaart waarom de clausule dat vracht bij inlading verdiend is in de zeevaart zo gebruikelijk is en waarom ladingverzekeringen doorgaans ook de vracht dekken.

Waardeloze aflevering

Ten slotte een tweezijdige regel. Lading die in waardeloze toestand wordt afgeleverd, geldt als niet afgeleverd, zodat daarover geen vracht verschuldigd is. Maar zaken die niet of waardeloos zijn afgeleverd, gelden juist wel als afgeleverd voor zover dat komt door hun eigen aard of een gebrek daarvan, of door een handelen of nalaten van een rechthebbende, de afzender of de ontvanger. De vervoerder verliest zijn vracht dus niet door oorzaken die aan de ladingzijde liggen.

In de praktijk

Voor een verlader betekent dit dat de afspraak over het moment van verschuldigd worden van de vracht zwaar telt. Is de vracht vooruit betaald en gaat de lading verloren, dan is dat geld weg en moet het uit de verzekering komen. Bij een lumpsum is het verstandig te bedenken dat ook een gedeeltelijke aflevering de volle prijs kost. Die punten horen bij het onderhandelen over de vrachtprijs, niet bij de afwikkeling van een schade.