Boek 8 Artikel 753 (8:753 BW)

De beperking van aansprakelijkheid voor maritieme vorderingen is ruim, maar niet allesomvattend. Dit artikel somt de vorderingen op waarop de titel niet van toepassing is. Voor die vorderingen geldt dus geen fonds en geen plafond uit deze titel; zij worden langs hun eigen weg afgewikkeld.

Hulploon en avarij-grosse

Vorderingen uit hoofde van hulpverlening vallen erbuiten, met inbegrip van de bijzondere vergoeding voor de hulpverlener. Die vergoeding komt hem al toe wanneer hij hulp verleende aan een schip dat het milieu met schade bedreigde en zijn hulploon lager uitvalt dan die vergoeding; heeft hij milieuschade daadwerkelijk afgewend of beperkt, dan kan het bedrag worden verhoogd. Hetzelfde geldt voor bijdragen in avarij-grosse. Die aanspraken hebben hun eigen begrenzingen: het hulploon kan de geredde waarde niet overtreffen en de avarij-grosse wordt naar dragende waarden omgeslagen.

Olie, kernschade en arbeidsovereenkomsten

Vorderingen wegens schade door verontreiniging door olie zoals bedoeld in het daarover gesloten internationale verdrag vallen buiten deze titel, evenals vorderingen die zijn onderworpen aan een verdrag of wet die de beperking van aansprakelijkheid voor kernschade regelt of verbiedt, en vorderingen tegen de exploitant van een nucleair schip wegens kernschade. Steeds gaat het erom dat een ander, specialer stelsel de zaak beheerst.

Ook vorderingen uit arbeidsovereenkomst van ondergeschikten van de reder of hulpverlener of van hun rechtverkrijgenden zijn uitgezonderd, voor zover zij werk betreffen dat met het schip of de hulpverlening samenhangt en het op de arbeidsovereenkomst toepasselijke recht een beperking uitsluit of pas op een hoger bedrag toelaat. De bescherming van de opvarende gaat dan voor.

Wrakken en lading

Ten slotte vallen vorderingen buiten deze titel die betrekking hebben op het vlot brengen, verwijderen, vernietigen of onschadelijk maken van een gezonken, schipbreuk geleden, gestrand of verlaten zee- of binnenschip, met alles wat aan boord is of is geweest, en vorderingen over het verwijderen, vernietigen of onschadelijk maken van de lading. Deze uitzondering heeft grote praktische betekenis, omdat juist wrakopruiming tot hoge kosten leidt.

Het tweede lid regelt nog iets anders. Heeft degene die zich mag beperken zelf een vordering op een schuldeiser uit hetzelfde voorval, dan worden de vorderingen eerst met elkaar verrekend en werkt de beperking alleen op het saldo dat daarna overblijft.

• Ga per vordering na of zij niet in de uitzonderingen valt; dat bepaalt of er een plafond is.
• Wrakopruimingskosten volgen hun eigen regeling.

- Bij wederzijdse vorderingen wordt eerst verrekend en pas daarna beperkt.

In de praktijk

Na een stranding melden zich de bergers met hun hulploon, de vaarwegbeheerder met de kosten van het opruimen van het wrak en een bemanningslid met een vordering uit zijn arbeidsverhouding. Het hulploon en de wrakopruimingskosten vallen hoe dan ook buiten deze titel. Voor het bemanningslid hangt het ervan af: zijn vordering valt er alleen buiten wanneer het op zijn arbeidsovereenkomst toepasselijke recht beperking uitsluit of pas op een hoger bedrag toelaat; is dat niet zo, dan hoort zij wel in het fonds thuis. Voor een reder betekent dat een minder rooskleurig beeld dan de beperkingsregeling op het eerste gezicht suggereert: juist de duurste posten na een groot ongeval vallen er vaak buiten.