Boek 8 Artikel 911 (8:911 BW)

Een binnenvaartschip vaart zelden op papieren alleen, maar zonder papieren komt het nergens. Voor goederenvervoer over de binnenwateren heeft de vervoerder douanestukken, vergunningen, ladinggegevens en soms bijzondere begeleidingsdocumenten nodig. Artikel 8:911 BW wijst aan wie het verlies draagt als die stukken er niet zijn of niet deugen. Dat is de afzender, en zijn positie is streng: hij moet de vervoerder de schade vergoeden ongeacht waardoor het gebrek is ontstaan.

Een risico dat de afzender draagt

Het eerste lid koppelt de vergoedingsplicht niet aan schuld. Ontbreken de documenten of inlichtingen die van de kant van de afzender nodig zijn voor het vervoer zelf of voor douane- en andere formaliteiten die vóór aflevering moeten zijn afgewikkeld, dan is dat zijn probleem. Ook als een derde de fout maakte of een instantie te traag was, blijft de rekening bij de afzender liggen. De gedachte erachter is eenvoudig: de vervoerder heeft geen zicht op de handelsketen achter de lading en kan het papierwerk niet zelf regelen.

Wat de vervoerder wel en niet hoeft te doen

Tegenover die zware last van de afzender staat een beperkte zorgplicht van de vervoerder. Documenten die aan hem zijn overhandigd, moet hij met redelijke zorg behandelen: niet kwijtraken, niet verkeerd gebruiken. Gaat het daar toch mis, dan is zijn schadevergoeding begrensd. Meer dan wat hij bij verlies van de lading zelf zou moeten betalen volgens de artikelen 8:903 tot en met 8:906 BW, kan hij voor een zoekgeraakt document niet verschuldigd zijn.

Het derde lid maakt bovendien duidelijk dat de vervoerder geen controleur is. Hij mag nagaan of de opgaven van de afzender juist en volledig zijn, maar hij is dat niet verplicht. Doet hij het niet, dan kan de afzender hem daarvan later geen verwijt maken.

Als de papieren te laat komen

Zijn de stukken op het afgesproken moment nog niet in orde, dan verwijst het vierde lid naar het regime dat ook geldt wanneer de afzender de lading niet op tijd aanbiedt: bepaalde leden van artikel 8:908 BW werken dan door, behalve bij tijdbevrachting. De vervoerder blijft zo niet eindeloos wachten met een leeg of half geladen ruim.

Het vijfde lid zet daar een bodem onder de schadevergoeding. Loopt de reis uit doordat de documenten of inlichtingen er niet naar behoren waren, dan krijgt de vervoerder ten minste het overliggeld over de uren waarmee het vervoer is verlengd. Dat geldt ook wanneer de vertraging het vervoer van lading van een andere afzender op dezelfde reis raakt. Zo hoeft de vervoerder niet per uur te bewijzen welke inkomsten hij precies is misgelopen.

In de praktijk

Een verlader laat een partij staalproducten van Rotterdam naar het achterland varen, maar de uitvoeraangifte blijft hangen bij zijn expediteur. Het schip ligt twee dagen aan de kade. De vervoerder hoeft dan niet aan te tonen dat de verlader onzorgvuldig was; hij kan zijn schade claimen en heeft in elk geval recht op het overliggeld over de verloren uren. Voor de verlader betekent dit dat hij zijn documentenproces net zo strak moet plannen als de belading zelf, en dat hij afspraken met zijn douane-expediteur maakt over wie de vertragingsschade uiteindelijk draagt.