Boek 8 Artikel 228 (8:228 BW)

Een zeeschip wordt onderweg bevoorraad: er wordt gebunkerd, er komt ketelwater aan boord en er worden proviand en scheepsbenodigdheden geleverd. Dit artikel regelt wat de leverancier kan doen als hij daarna niet betaald wordt. Hij behoudt het recht van reclame dat het algemene kooprecht van Boek 7 hem geeft, het recht om de geleverde zaken terug te vorderen, maar de wetgever heeft dat recht voor deze leveringen op twee punten aangepast.

Een korte termijn

De eerste aanpassing is de termijn. In plaats van de ruimere termijn uit het kooprecht geldt hier een termijn van achtenveertig uur, gerekend vanaf het einde van de levering. Daarna is het recht van reclame verdwenen en houdt de leverancier alleen nog een gewone vordering tot betaling over. De reden ligt voor de hand: brandstof en proviand worden verbruikt en het schip vertrekt. Een langlopend terugvorderingsrecht op bunkers die inmiddels half zijn opgestookt, zou de zeevaart onwerkbaar maken.

Een ruimere kring van personen

De tweede aanpassing werkt juist in het voordeel van de leverancier. Hij kan het recht ook uitoefenen wanneer de zaken zich bevinden bij de reder, een rompbevrachter of een tijdbevrachter van het schip. Die drie rollen zijn niet hetzelfde: de reder is de eigenaar van het zeeschip, de rompbevrachter krijgt het kale schip ter beschikking en bemant het zelf, en de tijdbevrachter krijgt het schip mét bemanning voor een bepaalde periode ter beschikking. Bunkers worden vaak besteld door de een en verbruikt onder de vlag van de ander. Zonder deze regel zou de leverancier zijn recht kwijtraken door de enkele omstandigheid dat de zaken bij een andere schakel in die keten terechtkwamen.

Wat de leverancier moet doen

Praktisch betekent dit dat de leverancier zijn administratie op de dag van levering op orde moet hebben. Hij moet weten wanneer de levering eindigde, want daar begint de termijn. Hij moet ook bereid zijn om binnen twee etmalen daadwerkelijk te handelen, wat bij een schip dat 's nachts vertrekt bijzonder krap kan zijn.

• leg het exacte tijdstip van het einde van de levering vast;
• bepaal onmiddellijk of er betaald is of zekerheid is gesteld;

- richt de schriftelijke verklaring tot de koper, ook als de zaken zich bij de reder of een bevrachter bevinden.

In de praktijk

Een bunkerleverancier levert stookolie aan een schip dat door een tijdbevrachter wordt geëxploiteerd. Blijft betaling uit, dan kan hij binnen achtenveertig uur na het einde van het bunkeren de olie terugvorderen, ook al bevindt die zich inmiddels in de tanks van een schip dat door de reder wordt beheerd. Wacht hij een week, dan staat hij met lege handen en moet hij het van gewone incasso hebben. Voor scheepsleveranciers is dit een reden om vooruitbetaling of zekerheid te vragen, in plaats van te vertrouwen op een terugvorderingsrecht dat vrijwel onmiddellijk verloopt.