Boek 8 Artikel 955 (8:955 BW)

Een binnenvaartschip kan niet eindeloos aan de kade blijven liggen met lading waar niemand om komt. Artikel 8:955 BW geeft de vervoerder daarom een uitweg: hij mag de zaken voor rekening en gevaar van de rechthebbende laten opslaan bij een derde. Zo komt het schip weer vrij, terwijl de lading bewaard blijft voor wie er recht op heeft.

Wanneer opslag mag

De bevoegdheid ontstaat in een reeks situaties, telkens nadat zo nodig de melding is gedaan waarvan artikel 8:933 BW spreekt. De rechthebbende komt niet opdagen, weigert de zaken te ontvangen, of neemt ze niet met de vereiste spoed in ontvangst. Ook wanneer er beslag op de zaken ligt, mag worden opgeslagen. Hetzelfde geldt als de vervoerder gegronde redenen heeft om aan te nemen dat een cognossementhouder die zich als ontvanger meldt, toch niet tot de aflevering gerechtigd is.

• de lading gaat naar een geschikte bewaarplaats of lichter bij een derde
• opslag gebeurt voor rekening en gevaar van de rechthebbende
• de vervoerder licht de afzender zo spoedig mogelijk in

'Voor rekening en gevaar' betekent dat de kosten van de opslag bij de rechthebbende liggen en dat ook het risico van wat er in de bewaarplaats met de zaken gebeurt, in beginsel bij hem ligt. De plicht om de afzender in te lichten geldt in alle gevallen, ook als de afzender niet degene is die de zaken had moeten ontvangen.

De rechter als alternatief

Opslag bij een derde is niet altijd mogelijk of praktisch. Op verzoek van de vervoerder kan de rechter bepalen dat hij de zaken onder zich houdt, desgewenst in het schip, of dat hij andere maatregelen treft. Dat kan bijvoorbeeld uitkomst bieden bij lading waarvoor in de buurt geen geschikte opslag beschikbaar is.

De positie van de bewaarnemer

Het tweede lid regelt een driehoeksverhouding. De derde-bewaarnemer en de ontvanger zijn jegens elkaar verbonden alsof de bewaarovereenkomst mede tussen hen is gesloten. De ontvanger kan de bewaarnemer dus rechtstreeks aanspreken op zorgvuldige bewaring, ook al heeft hij zelf niets met hem afgesproken, en de bewaarnemer kan zich op zijn beurt tot de ontvanger wenden.

Daar staat een beperking tegenover: de bewaarnemer mag pas afgeven na schriftelijke toestemming van degene die de zaken in bewaring gaf, in de regel de vervoerder. Hij kan dus niet op eigen gezag uitleveren aan een ontvanger die zich meldt, hoe overtuigend die zich ook presenteert.

In de praktijk

Een schipper arriveert met een partij goederen en de ontvanger reageert niet op berichten. Na de vereiste melding kan hij de lading laten opslaan, de afzender inlichten en zijn reis vervolgen. De kosten en het risico liggen bij de ladingzijde. Wie als ontvanger opslagkosten wil voorkomen, zorgt dat meldingen van schepen bij een bemand adres binnenkomen; wie als afzender risico wil beperken, geeft de vervoerder vooraf een tweede contactpersoon.