Boek 8 Artikel 750 (8:750 BW)

De titel over beperking van aansprakelijkheid voor maritieme vorderingen geeft de zeevaart een eigen vangnet. Wie een zeeschip exploiteert, kan met één ongeval schade van vele miljoenen veroorzaken. Dit artikel opent daarom de mogelijkheid om die aansprakelijkheid te begrenzen door een of meer fondsen te stellen volgens de procedure in het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering.

Wie zich kan beperken

De bevoegdheid komt toe aan de reder van een schip en aan de hulpverlener. Het begrip reder is daarbij ruim: de wet rekent er ook de bevrachter, de huurder en iedere andere gebruiker van het schip onder, met inbegrip van degene in wiens handen de exploitatie is gelegd. Wie feitelijk met het schip vaart, kan zich dus op de beperking beroepen, ook als hij geen eigenaar is.

Ook het begrip hulpverlener is ruim omschreven: ieder die werkzaamheden verricht in onmiddellijk verband met hulpverlening. Daaronder vallen ook maatregelen die worden genomen om schade te voorkomen of te verminderen. Zo wordt voorkomen dat degene die te hulp schiet een groter risico loopt dan degene die stil bleef liggen.

Welke schepen meedoen

Onder schip verstaat deze titel het zeeschip. Een schip in aanbouw telt mee zodra de tewaterlating begint. Een luchtkussenvoertuig valt er niet onder. En een drijvend platform dat is gebouwd voor het opsporen of winnen van natuurlijke rijkdommen van de zeebodem of de ondergrond, geldt niet als schip gedurende de tijd dat het op de zeebodem rust.

Die afbakening is geen woordenspel. Zij bepaalt of een aansprakelijke partij zich kan beroepen op een begrenzing die het verschil kan uitmaken tussen een beheersbare claim en een faillissement. Bij drijvende installaties is de fase waarin het object verkeert dus telkens de eerste vraag.

• Stel vast in welke hoedanigheid u optreedt; ook bevrachters en exploitanten kunnen zich beperken.
• Bij een platform is de vraag of het op de zeebodem rust bepalend.

- De beperking komt tot stand door fondsvorming, niet vanzelf.

In de praktijk

Na een aanvaring met schade aan een sluis, aan een ander schip en aan de lading daarvan meldt zich een reeks schuldeisers bij de rederij. Zij kan een fonds stellen tot het voor haar schip geldende bedrag; alle vorderingen worden daaruit voldaan. Ook de tijdbevrachter die het schip exploiteerde en de sleepdienst die na het ongeval assisteerde, kunnen zich in beginsel op deze titel beroepen. Wie dat wil, moet echter de procedure volgen: zonder verzoek en zonder fonds blijft de aansprakelijkheid onbegrensd.