Boek 8 Artikel 903 (8:903 BW)

Als vaststaat dat de vervoerder over binnenwateren aansprakelijk is, komt de vraag wat hij moet betalen. Dit artikel geeft daarvoor één maatstaf en sluit andere vorderingen uit: de afzender heeft geen ander recht dan betaling van een bedrag dat naar de waarde van de zaken wordt berekend.

De maatstaf

Uitgangspunt is de waarde die zaken als de ten vervoer ontvangene zouden hebben gehad, in de toestand, op het tijdstip en op de plaats waarop zij zijn afgeleverd of hadden moeten worden afgeleverd. Er wordt dus gekeken naar de bestemming en niet naar de plaats van vertrek, en naar het moment van aflevering en niet naar dat van het incident.

Voor het bepalen van die waarde geeft de wet een volgorde: eerst de koers op de goederenbeurs, bij gebreke daarvan de gangbare marktwaarde, en als ook die ontbreekt de normale waarde van zaken van dezelfde aard en hoedanigheid. Er wordt dus zoveel mogelijk aan een objectieve prijs gerefereerd en niet aan wat de individuele belanghebbende stelt te zijn misgelopen.

Wat er niet onder valt

Doordat de afzender geen ander recht heeft dan deze waardevergoeding, blijft gevolgschade buiten beeld: gemiste omzet, contractuele boetes, stilstand van een productielijn. Die begrenzing maakt het risico voor de vervoerder verzekerbaar en de vrachtprijs betaalbaar; wie meer wil, moet dat zelf verzekeren of afzonderlijk regelen.

Onjuiste opgave door de afzender

Het derde lid bevat een harde sanctie. Is de aard of de waarde van de zaken door de afzender opzettelijk verkeerd opgegeven, en is dat bij een afgegeven cognossement ook zo in dat document opgenomen, dan is de vervoerder in het geheel niet aansprakelijk voor verlies of schade. Het gaat om opzet; een vergissing of een slordigheid valt hier niet onder.

Bedingen die ten nadele van de vervoerder van dit artikel afwijken zijn nietig. Partijen kunnen dus niet afspreken dat er op een ruimere grondslag wordt vergoed.

• Bepaal de waarde op de bestemming, niet op de plaats van verzending.
• Verzeker gevolgschade zelf; die valt buiten deze vergoeding.

- Geef aard en waarde van de lading correct op in de vervoerdocumenten.

In de praktijk

Een partij grondstoffen komt beschadigd aan, waardoor een fabriek twee dagen stilligt. De ontvanger houdt de beschadigde partij en krijgt de waardevermindering vergoed, berekend naar de waarde die de goederen op de bestemming zouden hebben gehad; alleen bij volledig verlies valt de vergoeding met die volle waarde samen. De stilstandschade blijft in beide gevallen voor eigen rekening. Wie zulke gevolgen wil afdekken, moet dat via zijn eigen verzekering of via een afzonderlijke afspraak met de vervoerder doen. En wie de waarde van een partij bewust lager opgeeft om vracht te besparen, riskeert dat hij bij schade helemaal niets krijgt.