Boek 8 Artikel 780 (8:780 BW)

De afdelingen over rechten op binnenschepen regelen teboekstelling, eigendom, hypotheek en voorrechten. Voordat die regels kunnen worden toegepast, moet vaststaan waarop zij zien. Dit artikel breidt het begrip schip voor de afdelingen 2 tot en met 6 van titel 8 op twee manieren uit.

Schepen in aanbouw

Onder schepen worden mede schepen in aanbouw verstaan. Gevolg daarvan is dat de regels van deze afdelingen al gelden voordat het schip af is. Zo kan een binnenschip in aanbouw onder de voorwaarden van artikel 8:784 BW te boek worden gesteld, en volgen de rechten die op het casco worden gevestigd en de beslagen die erop worden gelegd de regels voor teboekstaande schepen.

Het derde lid sluit daarop aan: wordt een schip in aanbouw een schip in de zin van artikel 8:1 BW, dan ontstaat daardoor geen nieuw schip. De teboekstelling, de hypotheken en de beslagen die tijdens de bouw tot stand kwamen, blijven dus rusten op hetzelfde object. Er hoeft niets opnieuw te worden gevestigd.

Drijvende werktuigen en bijzondere vaartuigen

Daarnaast rekent de wet een reeks bijzondere vaartuigen tot de binnenschepen: draagvleugelboten, veerponten, baggermolens, drijvende kranen, elevatoren en alle drijvende werktuigen, pontons of materiaal van soortgelijke aard. Voorwaarde is dat zij voldoen aan de eisen die de artikelen 8:1 en 8:3 BW aan binnenschepen stellen. Artikel 8:1 BW verstaat onder schepen alle zaken, geen luchtvaartuig zijnde, die blijkens hun constructie bestemd zijn om te drijven en drijven of hebben gedreven; artikel 8:3 BW bepaalt vervolgens wanneer zo'n schip een binnenschip is.

Daarmee vallen ook objecten die niet primair voor vervoer zijn gebouwd onder de regels voor binnenschepen. Zij kunnen te boek worden gesteld, en de rechten erop en de rangorde daarvan volgen dan de regels voor schepen in plaats van die voor gewone roerende zaken. Of een concreet werktuig aan de wettelijke vereisten voldoet, moet per geval worden beoordeeld aan de hand van de constructie en de bestemming.

• Een casco in aanbouw kan al onder de regels van deze afdelingen vallen.
• Bij de overgang van bouwfase naar vaarklaar schip blijven gevestigde rechten en beslagen in stand.

- Bij drijvend materieel is steeds de vraag of aan de wettelijke vereisten wordt voldaan.

In de praktijk

Een werf bouwt in opdracht van een veerdienst een nieuwe veerpont. Tijdens de bouw legt een leverancier van staal, die op betaling wacht, beslag op het casco dat als schip in aanbouw te boek staat. Het beslag volgt de regels voor teboekstaande schepen. Wordt de pont daarna opgeleverd en voor het eerst te water gelaten, dan ontstaat er geen nieuw schip: het beslag blijft rusten op hetzelfde object, net als de teboekstelling en eventuele andere rechten die tijdens de bouw zijn ingeschreven.