Boek 8 Artikel 392 (8:392 BW)

Opzegging bij het uitblijven van lading bij zeevervoer

Alvorens zaken ter beschikking van de vervoerder zijn gesteld, is de afzender bevoegd de overeenkomst op te zeggen.
Zijn bij het verstrijken van de tijd, waarbinnen de zaken ter beschikking van de vervoerder moeten zijn gesteld, verlengd met de overligtijd, door welke oorzaak dan ook, in het geheel geen zaken ter beschikking van de vervoerder, dan is deze, zonder dat enige ingebrekestelling is vereist, bevoegd de overeenkomst op te zeggen.
Zijn bij het verstrijken van de in het tweede lid bedoelde tijd, door welke oorzaak dan ook, de overeengekomen zaken slechts gedeeltelijk ter beschikking van de vervoerder, dan is deze, zonder dat enige ingebrekestelling is vereist, bevoegd de overeenkomst op te zeggen dan wel de reis te aanvaarden.
De opzegging geschiedt door telegram of bericht per telex of door enig ander spoedbericht, waarvan de ontvangst duidelijk aantoonbaar is en de overeenkomst eindigt op het ogenblik van ontvangst daarvan, doch niet vóór lossing van de zaken.
Onder voorbehoud van het derde lid van artikel 383 is de afzender verplicht de vervoerder de schade te vergoeden die deze lijdt tengevolge van de opzegging of van de aanvaarding van de reis.
Dit artikel is niet van toepassing in geval van tijdbevrachting.

Toelichting

Dit artikel regelt wat er gebeurt wanneer de lading niet of niet volledig bij de zeevervoerder wordt aangeleverd, en geeft daarnaast de afzender een eigen uitstapmogelijkheid. Het is de praktische tegenhanger van de verplichting om de zaken op tijd ter beschikking te stellen.

De afzender kan vooraf opzeggen

Zolang de afzender in het geheel nog geen zaken ter beschikking van de vervoerder heeft gesteld, mag hij de overeenkomst opzeggen. Heeft hij eenmaal aangeleverd, ook al is dat maar een deel van de partij, dan is die bevoegdheid voorbij. Een reden hoeft hij niet te geven. Dat betekent niet dat het kosteloos is: hij blijft de schade verschuldigd die de vervoerder door die opzegging lijdt.

De vervoerder bij het uitblijven van lading

Voor de vervoerder wordt gekeken naar het moment waarop de termijn voor het ter beschikking stellen van de zaken is verstreken, verlengd met de overligtijd. Overligtijd is de extra tijd die het schip volgens de afspraak beschikbaar blijft nadat de gewone laadtijd voorbij is. Is er dan nog helemaal geen lading, dan mag de vervoerder opzeggen zonder ingebrekestelling. Is er slechts een deel, dan heeft hij de keuze: opzeggen of toch met die gedeeltelijke lading vertrekken.

Vorm en moment van beëindiging

Ook hier geldt een vormeis. De opzegging gebeurt met een spoedbericht waarvan de ontvangst duidelijk aantoonbaar is, en de overeenkomst eindigt bij ontvangst. Er is één toevoeging: de overeenkomst eindigt niet vóór de lossing van de zaken. Zo blijft de rechtsverhouding gelden zolang lading nog aan boord is en is duidelijk onder welk regime die lossing plaatsvindt.

Schade en uitzonderingen

De afzender vergoedt de schade die uit de opzegging of uit het aanvaarden van de reis voortvloeit, met een voorbehoud voor het geval dat in het derde lid van artikel 8:383 BW is geregeld. Verder is dit artikel niet van toepassing bij tijdbevrachting; daar geldt een andere systematiek, omdat het schip voor een periode ter beschikking staat en niet voor een bepaalde lading.

In de praktijk

Ligt een schip aan de kade en komt na de laadtijd en de overligtijd maar de helft van de partij binnen, dan staat de vervoerder voor een commerciële keuze: vertrekken met een halfvol ruim, of de overeenkomst beëindigen en ander werk zoeken. In beide gevallen komt de rekening bij de afzender. Voor beide partijen loont het daarom om laadtijd en overligtijd nauwkeurig af te spreken en de aanlevering goed te bewaken; die twee termijnen bepalen precies wanneer de vervoerder mag ingrijpen.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Wettekst