Boek 8 Artikel 1147 (8:1147 BW)

Dit is de kernbepaling over letselschade in het personenvervoer over de weg. Zij legt de aansprakelijkheid voor dood of letsel van de reiziger bij de vervoerder, en doet dat in ruime bewoordingen: de reiziger hoeft geen fout van de chauffeur of van het vervoerbedrijf aan te wijzen.

Wat de reiziger moet stellen

Drie dingen zijn nodig. Er moet een ongeval hebben plaatsgevonden, het moet zich tijdens het vervoer en in samenhang daarmee aan de reiziger hebben voorgedaan, en daaruit moet dood of letsel zijn voortgevloeid. Is daaraan voldaan, dan staat de aansprakelijkheid vast, tenzij de vervoerder zich met succes beroept op de ontheffing van artikel 8:1148 BW. Onbegrensd is zij daarmee niet. Bewijst de vervoerder dat de reiziger zelf schuld of nalatigheid valt te verwijten, dan kan zijn aansprakelijkheid op grond van artikel 8:1155 BW geheel of voor een deel vervallen, en artikel 8:1157 BW bindt haar aan een bedrag dat bij of krachtens algemene maatregel van bestuur wordt vastgesteld.

De woorden 'in verband met en tijdens' stellen twee eisen naast elkaar. Het voorval moet binnen de vervoersperiode vallen, die artikel 8:1142 BW afbakent, en het moet met het vervoer samenhangen. Een reiziger die in de bus onwel wordt door een oorzaak die niets met de rit van doen heeft, valt buiten deze bepaling.

Waarom de bewijslast zo ligt

De reiziger heeft geen zicht op het onderhoud van het voertuig, op de rijtijden van de chauffeur of op de instructies van het bedrijf. Zou hij moeten bewijzen wat er precies is misgegaan, dan stond hij vrijwel altijd met lege handen. Door de aansprakelijkheid aan het ongeval zelf te koppelen legt de wet de bewijslast bij de partij die de informatie in huis heeft.

Grenzen en aanvullingen

• Artikel 8:1148 BW biedt de vervoerder een mogelijkheid zich te bevrijden, maar sluit een aantal oorzaken daarvan uitdrukkelijk uit.
• Artikel 8:1149 BW verklaart bedingen nietig die deze aansprakelijkheid of de bewijslast vooraf verminderen.

- Voor schade aan bagage geldt niet deze bepaling maar de eigen regeling van artikel 8:1150 BW.

In de praktijk

Een lijnbus remt abrupt voor een overstekende fietser en een staande passagier valt en breekt haar pols. Zij hoeft niet aan te tonen dat de chauffeur te hard reed of te laat remde: er is een ongeval tijdens en in verband met het vervoer, en er is letsel. Het is aan de vervoerder om aan te voeren dat het ging om iets wat een zorgvuldig vervoerder niet had kunnen vermijden. Voor de reiziger telt vooral dat zij het voorval snel meldt en vastlegt: tijdstip, lijnnummer, plaats in het voertuig en namen van getuigen.