Boek 8 Artikel 1590 (8:1590 BW)

Dit artikel bepaalt wie een rechtsvordering kan instellen die op de vervoerovereenkomst per spoor is gegrond. Het antwoord verschuift in de tijd: eerst is dat de afzender, daarna de geadresseerde. Het scharniermoment ligt bij het optreden van de geadresseerde.

Het omslagpunt

De afzender is bevoegd tot het tijdstip waarop de geadresseerde de vrachtbrief in ontvangst neemt, de zaken aanneemt of de rechten inroept die hem op grond van de artikelen 8:1565 en 8:1566 BW toekomen. Vanaf datzelfde tijdstip is het de geadresseerde die kan procederen. Er is dus geen periode waarin beiden tegelijk bevoegd zijn.

• Vóór het omslagpunt is uitsluitend de afzender bevoegd.
• Vanaf het omslagpunt is uitsluitend de geadresseerde bevoegd.

- Wijst de geadresseerde een ander aan, dan vervalt zijn recht zodra die persoon de vrachtbrief in ontvangst neemt, de zaken aanneemt of de hem toekomende rechten uit artikel 8:1565 BW doet gelden.

Twee bijzondere vorderingen

Voor twee soorten vorderingen geldt een eigen regel die losstaat van het omslagpunt. Terugbetaling van een bedrag dat op grond van de vervoerovereenkomst is betaald, kan alleen worden gevorderd door degene die dat bedrag heeft betaald. En de vordering over het rembours komt uitsluitend aan de afzender toe, ook als de geadresseerde inmiddels de zaken heeft aangenomen.

Documenten bij het procederen

Wie procedeert moet zijn positie kunnen aantonen. De afzender legt het duplicaat van de vrachtbrief over, of anders een machtiging van de geadresseerde of het bewijs dat die de zaken weigerde; zo nodig bewijst hij dat de vrachtbrief ontbreekt of verloren is. Is de vrachtbrief aan de geadresseerde afgegeven, dan legt hij dat exemplaar over. Zonder die stukken strandt een vordering op een formeel punt, hoe sterk de zaak inhoudelijk ook is.

In de praktijk

Een verkoper wil de vervoerder aanspreken voor schade, maar zijn afnemer heeft de zending al aangenomen. Het vorderingsrecht ligt dan bij de afnemer. Wil de verkoper toch optreden, dan zal de vordering aan hem moeten worden overgedragen; een machtiging herstelt zijn eigen bevoegdheid niet, maar is enkel een van de stukken die bij het procederen moeten worden overgelegd. Voor het rembours ligt het andersom: dat blijft zijn eigen zaak. Wie op tijd nadenkt over het omslagpunt, voorkomt dat hij met lege handen bij de rechter staat. De keuze van het juiste moment is hier belangrijker dan de inhoud van de klacht.