- Onverminderd de overige leden van dit artikel worden als vervoerder onder het cognossement aangemerkt hij die het cognossement ondertekende of voor wie een ander dit ondertekende alsmede hij wiens formulier voor het cognossement is gebezigd.
- Indien de kapitein of een ander voor hem het cognossement ondertekende, wordt naast degene genoemd in het eerste lid, die tijd- of reisbevrachter, die vervoerder is bij de laatste overeenkomst in de keten der exploitatieovereenkomsten als bedoeld in afdeling 1 van titel 5, als vervoerder onder het cognossement aangemerkt. Indien het schip in rompbevrachting is uitgegeven wordt naast deze eventuele tijd- of reisbevrachter ook de laatste rompbevrachter als vervoerder onder het cognossement aangemerkt. Is het schip niet in rompbevrachting uitgegeven dan wordt naast de hier genoemde eventuele tijd- of reisbevrachter ook de reder als vervoerder onder het cognossement aangemerkt.
- In afwijking van de vorige leden wordt uitsluitend de laatste rompbevrachter, onderscheidenlijk de reder, als vervoerder onder het cognossement aangemerkt indien het cognossement uitsluitend deze rompbevrachter, onderscheidenlijk de reder, uitdrukkelijk als zodanig aanwijst en, in geval van aanwijzing van de rompbevrachter, bovendien diens identiteit uit het cognossement duidelijk kenbaar is.
- Dit artikel laat het tweede lid van artikel 262 onverlet.
- Nietig is ieder beding, waarbij van dit artikel wordt afgeweken.
←
Terug 8:460 · Rangorde tussen houders van verschillende cognossementexemplaren
Verder 8:462 · Onbevoegde ondertekening of gebruik van een cognossementformulier
→
Boek 8 Artikel 461 (8:461 BW)
Wie als vervoerder onder het cognossement wordt aangemerkt
Wettekst
Toelichting
Voor de houder van een cognossement is één vraag cruciaal: wie is eigenlijk zijn vervoerder? Achter een schip gaan vaak een reder, een rompbevrachter, een tijdbevrachter en een operator schuil, elk met een eigen rol. Dit artikel wijst aan wie zich onder het document niet aan die vraag kan onttrekken.
De hoofdregel
Als vervoerder onder het cognossement geldt degene die het document ondertekende of voor wie een ander dat deed, en daarnaast degene wiens formulier voor het cognossement is gebruikt. Dat laatste is een praktisch aanknopingspunt: wie zijn eigen briefpapier en voorwaarden ter beschikking stelt, presenteert zich als vervoerder en wordt daaraan gehouden.
Ondertekening door de kapitein
Ondertekent de kapitein of iemand namens hem, dan komen er partijen bij. Naast de hierboven genoemde persoon geldt dan ook een tijd- of reisbevrachter als vervoerder, en wel degene die die rol vervult in de laatste schakel van de exploitatieketen. Is het schip in rompbevrachting uitgegeven, dan geldt daarnaast de laatste rompbevrachter als vervoerder. Is dat niet zo, dan komt in plaats daarvan de reder erbij. Zo is er altijd een partij met een band met het schip zelf.
De uitdrukkelijke aanwijzing
Op die uitbreiding bestaat een uitzondering. Wijst het cognossement uitsluitend de laatste rompbevrachter of de reder uitdrukkelijk als vervoerder aan, dan geldt alleen die partij als zodanig. Bij aanwijzing van de rompbevrachter komt daar een extra eis bij: zijn identiteit moet duidelijk uit het document kenbaar zijn. Een verwijzing naar een niet nader genoemde bevrachter volstaat dus niet.
Dwingend recht
De regeling laat het tweede lid van artikel 8:262 BW onverlet, dat gaat over de eigen gebondenheid van de kapitein bij overschrijding van zijn bevoegdheid. Verder is elk beding dat van dit artikel afwijkt nietig. De identificatie van de vervoerder kan dus niet met een clausule in het cognossement worden weggeschreven.
In de praktijk
Voor een ladingbelanghebbende die schade wil verhalen, is dit artikel het startpunt. Hij kijkt naar de handtekening, naar het gebruikte formulier en naar een eventuele uitdrukkelijke aanwijzing, en weet dan wie hij kan aanspreken. Voor reders en bevrachters is het een reden om scherp te zijn op wiens formulier wordt gebruikt en hoe de kapitein tekent; die keuzes bepalen wie de claims krijgt.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Kan de bevrachter met eigen lading vervoerder zijn?
Een reisbevrachter liet een partij rijst van Curacao naar Rotterdam brengen; voor dat vervoer werd een kapiteinscognossement afgegeven. De lading kwam beschadigd aan en de rechtsopvolger van de cognossementhouder sprak de bevrachter aan als vervoerder onder het cognossement op grond van artikel 8:461 lid 2. Het hof vond dat de bevrachter geen vervoerder kon zijn omdat de lading haar eigen eigendom was. De Hoge Raad wees die redenering af: dat de te vervoeren lading aan de vervoerder zelf toebehoort, sluit een vervoerovereenkomst niet uit, want ook een verkoper kan zich jegens zijn koper verbinden een nog niet overgedragen partij te vervoeren. Na verwijzing moest alsnog worden onderzocht of tussen de in het cognossement genoemde afzender en de bevrachter een vervoerovereenkomst in de zin van artikel 8:461 lid 2 tot stand was gekomen.
-
Wie mag zich op de bedingen van het cognossement beroepen?
Voor een zending kleding uit Peru was een cognossement afgegeven op het formulier van een Peruaanse rederij, met daarin een forumkeuze voor de rechter van de vestigingsplaats van de vervoerder. De cognossementhouder sprak andere partijen aan, onder meer de eigenaar en de rompbevrachter van het schip. De Hoge Raad overwoog dat degene wiens formulier voor het cognossement is gebruikt, op grond van artikel 8:461 lid 1 als vervoerder onder het cognossement kan worden aangemerkt, en dat bij een kapiteinscognossement op grond van het tweede lid daarnaast nog andere personen, zoals de reder of de rompbevrachter, vervoerder kunnen zijn. Die wettelijke vervoerders kunnen naast de contractuele vervoerder worden aangesproken, maar mogen zich tegenover de ladingbelanghebbenden wel op de bedingen van de vervoerovereenkomst beroepen; een forumkeuze hoeft dus niet per vervoerder afzonderlijk te worden beoordeeld. Het arrest laat zien dat artikel 8:461 meerdere vervoerders naast elkaar kan aanwijzen en wat dat voor hun positie betekent.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.