Boek 8 Artikel 20 (8:20 BW)

Hier staat de algemene omschrijving van het goederenvervoer. De regeling van deze afdeling werkt als vangnet: zij geldt alleen voor overeenkomsten van goederenvervoer die niet al in een bijzondere titel van dit boek zijn geregeld, zoals die voor zee, binnenvaart, weg, spoor en lucht. Het artikel definieert de kernafspraak: de vervoerder verbindt zich tegenover de afzender om zaken te vervoeren. Uit die ene zin volgen de twee hoofdrollen van het hele vervoerrecht.

Twee partijen, één resultaatsgerichte verbintenis

De vervoerder is degene die het vervoer op zich neemt; de afzender is zijn wederpartij. De verbintenis is gericht op een resultaat: de zaken moeten ergens anders terechtkomen. Daarbij hoort een streng opgezette aansprakelijkheid, waarvan de wet de vervoerder ontheft voor zover de schade komt door een omstandigheid die een zorgvuldig vervoerder niet kon vermijden. Anders dan in de dwingendrechtelijke vervoerstitels is dat stelsel hier aanvullend recht, zodat partijen daarnaast ook contractuele ontheffingsgronden kunnen afspreken.

• Wie het vervoer belooft, is vervoerder, ook als hij het feitelijk laat uitvoeren.

- De geadresseerde is geen partij bij het sluiten, maar krijgt later wel een eigen positie.

Vervoer, niet iets anders

De definitie grenst de figuur af van naburige contracten. Wie zich alleen verbindt vervoer te doen sluiten, is expediteur en geen vervoerder; wie zaken enkel onder zich neemt om ze te bewaren, sluit bewaarneming. Bevrachting hoort niet in dat rijtje: tijd- en reisbevrachting zijn in dit boek juist verschijningsvormen van goederenvervoer, waarbij de vervoerder daarvoor een schip beschikbaar houdt (artikel 8:373 BW). Buiten het vervoer valt wel het beschikbaar stellen van een schip zonder dat een vervoerresultaat wordt beloofd: de rompbevrachting van artikel 8:530 BW en het gebruik voor andere doeleinden dan transport van artikel 8:531 BW. Waar die grens ligt, bepaalt welk aansprakelijkheidsregime geldt, en is daarom vaak het eerste twistpunt in een procedure.

Ook voor stromen zonder verpakking

Het tweede lid verklaart de afdeling van overeenkomstige toepassing op het vervoer van elektriciteit, warmte en koude. Dat is een bewuste uitbreiding: deze leveringen laten zich moeilijk als 'zaken' beschrijven, maar het transport ervan lijkt in structuur sterk op goederenvervoer. Door de gelijkstelling gelden dezelfde uitgangspunten over de verplichting tot aflevering en over de aansprakelijkheid bij verlies onderweg.

In de praktijk

Een verlader belt een transportbedrijf en spreekt af dat een pallet van Rotterdam naar Milaan gaat. Daarmee is een overeenkomst van goederenvervoer gesloten, ook zonder papier. Besteedt het bedrijf de rit uit, dan blijft het tegenover de verlader vervoerder en komt er een tweede vervoerovereenkomst bij. Wie zich wil beperken tot het regelen van transport, moet dat ook zo afspreken: beslissend is welke verbintenis is aangegaan en niet de gekozen aanduiding. Wie zich als expediteur verbindt maar het vervoer vervolgens zelf uitvoert, wordt voor dat vervoer juist dwingend als vervoerder aangemerkt.